Orfoz

Epinephelus marginatus · Deniz balığı · Yöresel adları: sarıhani, sarı han (İstanbul), rokoz (İstanbul (Deveciyan))

Nasıl tanınır?

İri başlı, geniş ağızlı, oval ve tıknaz gövdeli büyük bir lahoz. Sırtı koyu kırmızımsı kahverengi ya da gri, karnı çoğunlukla altın sarısıdır; baş ve gövdede dikey sıralar hâlinde düzensiz beyaz-soluk sarı lekeler bulunur. Üst çenede koyu bir çizgi, anal ve kuyruk yüzgeçlerinin kenarında ince beyaz şerit vardır.

Benzer türler

• Lagos (Grida): Lagos (grida) daha uzun gövdelidir, ön solungaç kapağının köşesinde iri dikenler taşır; orfozdaki dikey sıralı soluk lekeler ve altın sarısı karın tipik değildir. Daha çok kum-çamur dipte ve 20 m'den derinde yaşar.

Orfoz ne zaman tutulur?

Sezon: Ağustos–Ekim · Üreme dönemi: Haziran–Ağustos.

SezonÜreme dönemi

Bugün Orfoz için haritada av puanına bak

Orfoz nerede tutulur?

Veritabanımızda bu türün kayıtlı olduğu 1 su ve kıyı bölümü (bolluk sırasıyla):

• Seferihisar–Özdere (Sığacık, Ürkmez, Gümüldür, Özdere) · Nadir · yıl boyu

Yaşam alanı

Kayalık resiflerde ve çevresinde, çoğunlukla Posidonia çayırlarına yakın yerlerde yaşar; gençleri kıyıya yakın, kaya havuzlarında bulunur. Genellikle 50 m'den sığda olmakla birlikte 300 m'ye kadar iner; acı sulara da girer. Derinlik: 8–300 m. Zemin: kayalık, çayır.

Orfoz hangi yemle tutulur?

Yemler: Canlı Balık, Ahtapot, Kalamar, Jig

Teknikler: Jigging, Ağır Yemli Dip

Olta ipuçları

• Hedef balık olarak avlanmamalıdır: koruma altındadır, yasal durumu için mevzuat bilgisine bakın.
• Kayalıkta başka türler için kullanılan canlı yem (ahtapot, yengeç, küçük balık) orfozu da çeker; orfozun bulunduğu bilinen kovuklarda canlı yem kullanmaktan kaçının.
• Yanlışlıkla takılırsa sudan çıkarmadan, mümkün olduğunca çabuk ve iğneyi keserek bırakın.

Davranış ve beslenme

Yetişkinler yalnız ve bölgecidir; kaya kovuklarında kendi alanını savunur. Üreme döneminde bilinen noktalarda birkaç onlu gruplar hâlinde toplanır; baskın erkekler bölge savunur.

Başlıca yengeç ve ahtapotla, ayrıca yumuşakça ve kabuklularla beslenir; büyüdükçe resif balıklarının oranı artar.

Üreme

Önce dişi olan (protogin) bir hermafrodittir: yaklaşık 5 yaşında dişi olarak üremeye başlar, çoğu 12 yaş civarında, 80-90 cm boyda erkeğe dönüşür. Akdeniz'de yumurtlama Haziran–Eylül arasında, belirli kayalık noktalarda kümelenerek olur; erkek başına yaklaşık 7 dişi düşer.

Koruma durumu ve sürdürülebilirlik

IUCN küresel: Hassas (VU, 2018). Fricke, Bilecenoğlu & Sarı 2007 Türkiye kırmızı listesi: Tehlikede (EN).

Yavaş büyümesi, geç olgunlaşması ve iri bireylerin erkek olması nedeniyle avcılığa çok duyarlıdır; zıpkınla iri erkeklerin hedeflenmesi eşey oranını bozar. 1990-2001 arasında yedi ülkede avı %88 azalmıştır; korunan alanlarda toparlandığı görülmüştür.

Bilinen en büyük boy: 150 cm · Ömür: 60 yıl

Kaynaklar

• FishBase — Epinephelus marginatus (Türkiye sayfası: adlar, boy, yaş, derinlik, biyoloji, IUCN)
• Wikipedia — Dusky grouper / Epinephelus marginatus (IUCN 2018, üreme, tehditler)

Diğer deniz balıkları

Mırlan (Berlam)MırmırMığrı (Deniz Yılan Balığı)Orkinos (Ton Balığı)PalamutPapağan Balığı (İskaroz) Tüm türler