Kalkan

Scophthalmus maximus · Deniz balığı

Nasıl tanınır?

Neredeyse yuvarlak, yassı bir dip balığı; iki gözü de sol yanındadır. Gözlü (üst) yüzü pulsuzdur ama üzerinde iri kemiksi yumrular (düğmeler) bulunur. Alt yüzü beyazdır.

Benzer türler

• Dere Pisisi: Dere pisisi daha küçük ve ovaldir, acı ve tatlı suya girer; kalkandaki iri kemik düğmeleri yoktur.

Kalkan ne zaman tutulur?

Sezon: Şubat–Nisan · Üreme dönemi: Nisan–Haziran.

SezonÜreme dönemi

Bugün Kalkan için haritada av puanına bak

Kalkan nerede tutulur?

Veritabanımızda bu türün kayıtlı olduğu 10 su ve kıyı bölümü (bolluk sırasıyla):

• Akçakoca (Melenağzı) · Yaygın · Şubat–Nisan, Haziran–Kasım
• Tekirdağ kıyısı (Kumbağ, Tekirdağ, Barbaros, Marmara Ereğlisi) · Yaygın · Ocak–Mayıs
• Trabzon (Akçaabat, merkez, Yomra) · Az · Şubat–Kasım
• Amasra–İnkumu · Nadir · Şubat–Nisan, Haziran–Kasım
• Bandırma Körfezi (Bandırma, Edincik, Kapıdağ doğusu) · Nadir · Ocak–Mayıs
• Batı Karadeniz (Şile–Karasu–Akçakoca–Zonguldak–Sinop) · Nadir · Şubat–Nisan, Haziran–Kasım
• Kandıra kıyısı (Kerpe, Kefken, Cebeci, Bağırganlı) · Nadir · Şubat–Nisan, Haziran–Kasım
• Sinop (İnceburun, Akliman, Hamsilos) · Nadir · Şubat–Nisan, Haziran–Kasım
• Trakya Karadeniz Kıyısı (İğneada–Kıyıköy–Kilyos) · Nadir · Şubat–Nisan, Haziran–Kasım
• Şile–Ağva (Kumbaba, Sahilköy) · Nadir · Şubat–Nisan, Haziran–Kasım

Yaşam alanı

Avrupa kıyılarında kum ve çakıl diplerde, genellikle 20-70 m derinlikte yaşar; acı sularda da oldukça yaygındır. Türkiye'de güneybatı Karadeniz'de üreme kaydı vardır. Derinlik: 20–70 m. Zemin: kumluk, çakıllı.

Kalkan hangi yemle tutulur?

Yemler: Canlı Balık (İstavrit, Gümüş), Zoka Takımı

Teknikler: Yemli Dip (Zoka)

Olta ipuçları

• Esas besini dipte yaşayan küçük balıklar olduğundan küçük balık ya da balık filetosuyla yemlenmiş, yemi tam dibe oturtan dip takımı kullanılır; kabuklu ve midye yemleri ikinci seçenektir.
• Oltacılar ana bedeni 0,35 mm'nin altında tutmamayı, iki iğneli yemli takımı üçlü fırdöndülerle kurmayı ve yem olarak yaprak istavriti önerir; Karadeniz'in kumsal kıyıları denenmesi önerilen yerlerdir.
• Kum ve çakıl dipleri hedefleyin: yetişkinler çoğunlukla 20-70 m'de olduğundan avı tekneden yapılır.
• Oltaya nadiren gelir, büyük kısmı ağla avlanır; sabır ve doğru dip seçimi gerekir.
• Gözlü yüzündeki kemik düğmeler sert ve pürüzlüdür; kepçe ile alıp eldivenle tutun.

Davranış ve beslenme

Dipte yaşayan bir yırtıcıdır; başka dip balıklarını avlar. Acı sulara da girer.

Esas olarak dipte yaşayan balıklarla (kum balığı, kaya balıkları vb.) beslenir; daha az oranda iri kabuklular ve midye gibi çift kabuklularla beslenir.

Üreme

Parti parti yumurtlar; yumurtalar pelajiktir. Akdeniz'de genellikle Şubat–Nisan, Atlantik'te Mayıs–Temmuz arasında yumurtlar; güneybatı Karadeniz'de (2004-2005) yumurtlama Mayıs–Haziran'da görülmüştür. Larvalar simetrik doğar; 40-50. günde sağ göz sol tarafa geçer.

Koruma durumu ve sürdürülebilirlik

IUCN küresel: Asgari endişe (LC, 2020). Fricke, Bilecenoğlu & Sarı 2007 Türkiye kırmızı listesi: Tehlikede (EN).

Türkiye kırmızı listesinde Tehlikede sınıfındadır; uzun ömürlü (25 yıla kadar) ve iri bir tür olduğundan aşırı avcılığa duyarlıdır.

Bilinen en büyük boy: 100 cm · Ömür: 25 yıl

Kaynaklar

• FishBase — Scophthalmus maximus (Türkiye sayfası: adlar, boy, yaş, derinlik, biyoloji, IUCN)
• FishBase — Scophthalmus maximus üreme kayıtları (bölgelere göre yumurtlama ayları)
• Wikipedia (de) — Steinbutt (derinlik, dip tipi, beslenme, tanıma)
• balikavi.net — Kalkan (forum tür başlığı; oltacı deneyimleri)

Diğer deniz balıkları

HamsiIskarmoz (Barakuda)KalamarKaragözKayış BalığıKefal (Deniz) Tüm türler