Kızılkanat

Scardinius erythrophthalmus · Tatlı su balığı

Nasıl tanınır?

Yüksek sırtlı, yanlardan basık bir sazangildir. Sırt ve başın üstü kahverengi-yeşil, yanlar pirinç-gümüş parlaklıkta, karın gümüşi beyazdır; yüzgeçler kan kırmızısıdır. Ağzı yukarı dönüktür (alt çene öne çıkık), gözü altın sarısıdır. Sırt yüzgeci karın yüzgeçlerinin belirgin biçimde gerisinde başlar; karın yüzgeci ile anüs arasındaki karın kenarı keskin bir sırt (omurga) oluşturur.

Benzer türler

• Kızılgöz: Kızılgözün ağzı uç konumludur (yukarı dönük değil), sırt yüzgeci karın yüzgeçlerinin tam üstünde başlar, karın kenarı yuvarlaktır ve gözü gerçekten kırmızıdır; kızılkanatın gözü altın sarısıdır.

Kızılkanat ne zaman tutulur?

Sezon: Nisan–Haziran, Eylül · Üreme dönemi: Mart–Haziran.

SezonÜreme dönemi

Bugün Kızılkanat için haritada av puanına bak

Kızılkanat nerede tutulur?

Veritabanımızda bu türün kayıtlı olduğu 13 su ve kıyı bölümü (bolluk sırasıyla):

• Büyükçekmece Baraj Gölü · Yaygın
• Manyas (Kuş) Gölü · Yaygın
• Meriç Nehri · Yaygın
• Sakarya Nehri (Aşağı Sakarya: Pamukova–Adapazarı–Karasu) · Yaygın
• Sapanca Gölü · Yaygın
• Terkos (Durusu) Gölü · Yaygın
• Uluabat (Apolyont) Gölü · Yaygın
• Kızılırmak (Aşağı Kızılırmak ve Bafra Deltası) · Az
• Ladik Gölü · Az
• Mogan ve Eymir Gölleri · Az
• Poyrazlar Gölü · Az
• Yedikır Baraj Gölü · Az
• İznik Gölü · Az

Yaşam alanı

Durgun ve yavaş akan, besince zengin, bol bitkili sularda; göllerde, göletlerde, nehir ölü kollarında ve sazlık kenarlarında yaşar. Yazın yoğun su bitkili kesimleri ve sazlık kenarlarını, kışın derin bölümleri tercih eder. Türkiye'de yalnız kuzeyde, Trakya ile Marmara havzasının göl ve nehirlerinde ve Karadeniz kıyısında doğuda Yeşilırmak'a kadar bulunur; Sapanca Gölü'nde üzerinde çalışılmış bir popülasyonu vardır. Zemin: sazlık, çamurlu.

Kızılkanat hangi yemle tutulur?

Yemler: Solucan, Mısır, Ekmek, Küçük Sineklikler, Fly (Sinek Yem)

Teknikler: Yemli Şamandıra, Fly Fishing (Yüzey)

Olta ipuçları

• Sıcak yaz günlerinde yüzeye düşen besinleri topladığı için yemi yüzeye yakın sunun: şamandırayı sığ ayarlayın ya da yüzey sineği (kuru sinek) deneyin.
• Sazlık kenarlarında, nilüferlerin ve yoğun su bitkilerinin çevresinde arayın; bu alanlar hem barınağı hem de besin kaynağıdır.
• En verimli saatler sabah erken ve akşam alacakaranlığıdır. Çok ürkek bir balıktır: kıyıya sessiz yaklaşın, suya gölge düşürmeyin, ince takım kullanın.
• Yetişkinler büyük ölçüde bitkisel beslendiği için ekmek, mısır gibi bitkisel yemler iyi sonuç verir; kurtçuk ve solucan da işe yarar.
• Kışın derine çekilip metabolizmasını düşürdüğünden soğuk aylarda avı zordur; asıl sezonu Mayıs-Eylül arasıdır.
• Oltacılar Sakarya Nehri'nde 35 cm'ye varan kızılkanatlar tuttuklarını, Sapanca Gölü'nde ise eskiden çok bol olan kızılkanatın son yıllarda zor tutulur hâle geldiğini bildirir; nehirde şansınız daha yüksek olabilir.

Davranış ve beslenme

Sürü hâlinde yaşar. Sıcak sever; Mayıs-Eylül arasında sıcak günlerde sürüler hâlinde yüzeye düşen besinleri toplar. En aktif olduğu saatler sabah erken ve akşam alacakaranlığıdır. Çok ürkektir, en küçük rahatsızlıkta kaçar. Kışın derin kesimlere çekilir ve metabolizmasını çok düşürür.

Yetişkinler çoğunlukla alg ve su bitkileriyle beslenir; kıyı bölgesindeki omurgasızlar, plankton ve suya düşen karasal böcekler de besinleri arasındadır. Volga'da iri bireylerin yılın belli dönemlerinde küçük balık avladığı görülmüştür.

Üreme

Su yaklaşık 18 °C'ye ısındığında sürüler hâlinde sığ, sık bitkili kıyılara gelir; erkekler dişileri bitkilerin arasına sürer ve yapışkan, sarımsı yumurtalar su bitkilerine bırakılır. Avrupa'da Nisan-Temmuz arası yumurtlar. Sapanca Gölü'nde (2000-2002) üreme değerleri Mayıs'ta en yüksektir; burada erkekler yaklaşık 7 cm, dişiler yaklaşık 8 cm boyda ve 1 yaşında olgunlaşır. Diğer sazangillerle aynı yer ve zamanda yumurtladığından melezlenme sık görülür.

Koruma durumu ve sürdürülebilirlik

IUCN küresel: Asgari endişe (LC, 2022). Fricke, Bilecenoğlu & Sarı 2007 Türkiye kırmızı listesi: Tehdide yakın (NT).

Türkiye'de yaşam alanı kaybı, ötrofikasyon ve kirlilik, bentler ve barajlar nedeniyle baskı altındadır; dışarıdan getirilen türler de tehdit oluşturur. Üremesi su bitkilerine bağlı olduğundan sazlık ve bitkili kıyıların korunması önemlidir. Yeni Zelanda gibi sonradan taşındığı yerlerde zararlı hâle gelmiştir; canlı yem olarak başka sulara taşınmamalıdır.

Bilinen en büyük boy: 61.7 cm · Ömür: 19 yıl

Kaynaklar

• FishBase — Scardinius erythrophthalmus (Türkiye sayfası: adlar, boy, yaş, derinlik, biyoloji, IUCN)
• FishBase — Scardinius erythrophthalmus üreme kayıtları (bölgelere göre yumurtlama ayları)
• FishBase — Scardinius erythrophthalmus ilk olgunluk boyu kayıtları
• Wikipedia (de) — Rotfeder (kızılgözden ayırma, yaşam alanı, beslenme, günlük aktivite, üreme, olta)
• Vikipedi — Kızılkanat (Türkiye'deki yayılış, renk, üreme)
• Wikipedia — Common rudd
• balikavi.net — Kızılkanat (forum tür başlığı; oltacı deneyimleri)

Diğer tatlı su balıkları

Karaburun BalığıKocaağız (Ak Balık)KızılgözLevkit (Akbalık)Maya (Sarı yüzgeçli bıyıklı)Mezopotamya Yayını Tüm türler