Levkit (Akbalık)

Rutilus frisii · Tatlı su balığı · Yöresel adları: kutum

Nasıl tanınır?

Kızılgözün iri akrabasıdır; gövdesi neredeyse silindirik ve uzundur (yüksekliği standart boyun beşte biri ile dörtte biri arası). Burnu yuvarlak ve kalın, ağzı hafif alt konumludur; yan çizgide 53-64 pul bulunur, karın yüzgeçlerinin gerisinde karın yuvarlaktır. Gözü ve yüzgeçleri gri ya da hafif sarımsıdır; üreme dönemindeki erkeklerin başının üstünde ve yanlarında iri, dağınık kabarcıklar (üreme tüberkülleri) çıkar.

Benzer türler

• Kızılgöz: Kızılgözün gözü parlak kırmızı, yüzgeçleri kırmızımsıdır, gövdesi yanlardan basık ve daha yüksektir, ağzı uçtadır; levkitin gözü ve yüzgeçleri gri-sarımsı, gövdesi neredeyse silindiriktir.

Levkit (Akbalık) ne zaman tutulur?

SezonÜreme dönemi

Bugün Levkit (Akbalık) için haritada av puanına bak

Levkit (Akbalık) nerede tutulur?

Veritabanımızda bu türün kayıtlı olduğu 3 su ve kıyı bölümü (bolluk sırasıyla):

• Terkos (Durusu) Gölü · Az
• İznik Gölü · Az
• Doğu Karadeniz alabalık dereleri (Rize, Trabzon, Artvin, Giresun) · Nadir

Yaşam alanı

Türkiye'de İznik Gölü ile İstanbul'daki göllerde, Marmara ve Karadeniz'e dökülen akarsularda bulunur; Doğu Karadeniz'de Çoruh ve batısındaki derelerden (İyidere, Hopa ve Güneysu dereleri gibi) kaydedilmiştir. Yarı göçmen bir türdür: büyük acı su haliçlerinde ve önlerindeki tatlılaşmış sularda, nehirlere bağlı kıyı göllerinde ve büyük nehirlerin ova kesimlerinde yaşar; haliçlerde 20 m'ye kadar derin katmanlarda bulunur ve binde 7-12 tuzluluğa dayanır. Göl ve baraj göllerinde kalıcı olarak yaşayan kapalı popülasyonları da vardır. Zemin: çakıllı.

Levkit (Akbalık) hangi yemle tutulur?

Yemler: Solucan, Midye, Hamur

Teknikler: Dip Takımı

Olta ipuçları

• Erişkinler dipteki yumuşakçalar, küçük yengeçler ve diğer omurgasızlarla beslendiğinden midye içi, solucan gibi yemleri doğrudan dipte sunun; kurşunu fırdöndüyle ana bedene bağlayıp iğneyi ayrı köstekle eklediğiniz tek iğneli dip takımı uygundur.
• Göç, yumurtlama ve kışlama sırasında beslenmez: en verimli dönem, yumurtlama sonrası (Mayıs-Haziran'dan itibaren) erişkinlerin beslenmek için haliç ve göllere döndüğü yaz ile Ekim'deki göç öncesidir.
• Haliçlerde 20 m'ye kadar derin katmanlarda durduğu bildirilir: göl ve haliçlerde kıyıya yakın sığlar yerine derin dipleri yoklayın.
• Türkiye'de tehlike altında (EN) sayılır ve ancak 43-50 cm'de, 4-5 yaşında olgunlaşır: yakaladığınız levkiti, özellikle ilkbaharda derelere çıkan anaçları ve olgunluk boyunun altındakileri suya bırakın.

Davranış ve beslenme

Yarı anadrom bir türdür. Karadeniz popülasyonları Ekim'in ikinci yarısında nehirlere göçe başlar; nehirler donarsa göç durur, buzlar çözülünce ya da buz altında Şubat-Nisan'da sürer. Yumurtlamadan hemen sonra erişkinler beslenmek için haliçlere döner, gençler ilk yazlarında haliçlere iner. Göl popülasyonları üremek için ilkbaharda akarsulara çıkar. Göç, üreme ve kışlama sırasında beslenmez.

Erişkinler dipte yaşayan yumuşakçalar, küçük yengeçler (Rhithropanopeus) ve diğer dip omurgasızlarıyla beslenir. Larva ve gençler zooplankton, alg ve böcek larvası yer.

Üreme

Nisan-Mayıs'ta, küçük nehir ve derelerin hızlı akan, çakıllı kesimlerinde yumurtlar; yapışkan iri yumurtalarını taş ve çakıla, nadiren su bitkilerine bırakır. Yumurtalar 12-19 °C'de 10-16 günde açılır. İlk olgunluk yaklaşık 46,5 cm (43-50 cm) boyda ve 4-5 yaşta gelir. Türkiye'den üreme çalışmasına ulaşılamadı.

Koruma durumu ve sürdürülebilirlik

IUCN küresel: Asgari endişe (LC, 2022). Fricke, Bilecenoğlu & Sarı 2007 Türkiye kırmızı listesi: Tehlike altında (EN). Bern Sözleşmesi Ek III'te listelenmiştir.

Türkiye'de yaşam alanı kaybı, ötrofikasyon ve kirlilik, akarsulara set ve baraj yapımı ile su çekimi nedeniyle tehdit altındadır. Ticari avcılığı ve yetiştiriciliği yapılır; Don Nehri'ndeki Tsimlyansk Baraj Gölü'nde aşırı avlandığı belirtilir. Geç olgunlaşan ve yavaş yenilenen bir türdür; bırakma önerilir.

Bilinen en büyük boy: 70 cm · Ömür: 12 yıl

Kaynaklar

• FishBase — Rutilus frisii (Türkiye sayfası: adlar, boy, yaş, derinlik, biyoloji, IUCN)
• FishBase — Rutilus frisii ilk olgunluk boyu kayıtları
• Wikipedia — Rutilus frisii (tanım, yayılış, haliç derinliği ve tuzluluk, göç, beslenme, aşırı avcılık)
• Vikipedi — Rutilus frisii (Türkiye'deki göl ve dereler, yumurtlama)
• Ankara Üniversitesi Açık Ders — Olta avcılığı (zoka, kaşık, yünlü, tek iğneli olta)

Diğer tatlı su balıkları

Kocaağız (Ak Balık)KızılgözKızılkanatMaya (Sarı yüzgeçli bıyıklı)Mezopotamya YayınıSazan (Aynalı) Tüm türler