Zargana

Belone belone · Deniz balığı · Yöresel adları: zargan (Trabzon)

Nasıl tanınır?

Çok uzun, ince, kesiti yuvarlağa yakın bir balık; iki çenesi gaga gibi uzamıştır ve alt çene üsttekinden biraz uzundur. Çenelerde aralıklı, görece iri sivri dişler bulunur. Sırtı mavimsi yeşil, yanları ve karnı gümüşi-gridir; sırt ve anal yüzgeçleri gövdenin çok gerisinde, kuyruğa yakındır. Kılçıkları yeşil renklidir.

Zargana ne zaman tutulur?

Sezon: Mayıs–Ekim · Üreme dönemi: Nisan–Ağustos.

SezonÜreme dönemi

Bugün Zargana için haritada av puanına bak

Zargana nerede tutulur?

Veritabanımızda bu türün kayıtlı olduğu 35 su ve kıyı bölümü (bolluk sırasıyla):

• Akçakoca (Melenağzı) · Yaygın · Nisan–Haziran, Ağustos–Aralık
• Amasra–İnkumu · Yaygın · Nisan–Haziran, Ağustos–Aralık
• Batı Karadeniz (Şile–Karasu–Akçakoca–Zonguldak–Sinop) · Yaygın · Nisan–Haziran, Ağustos–Aralık
• Dikili–Çandarlı (Bademli, Zeytindağ kıyısı) · Yaygın · Nisan–Eylül
• Erdek Körfezi (Erdek, Ocaklar, Narlı) · Yaygın · Nisan, Haziran–Eylül
• Foça (Eski Foça, Yeni Foça, Gerenköy) · Yaygın · Nisan–Eylül
• Güney Marmara ve Adalar (Bandırma, Erdek, Marmara Adası, Yalova) · Yaygın · Nisan, Haziran–Eylül
• Kandıra kıyısı (Kerpe, Kefken, Cebeci, Bağırganlı) · Yaygın · Nisan–Haziran, Ağustos–Aralık
• Kuzey Marmara (İstanbul–Tekirdağ sahilleri) · Yaygın · Mart–Mayıs, Eylül–Kasım
• Orta Karadeniz (Sinop–Samsun–Ordu) · Yaygın · Nisan–Haziran, Ağustos–Aralık
• Samsun (Atakum, Kurupelit, merkez) · Yaygın · Nisan–Haziran, Ağustos–Aralık
• Sinop (İnceburun, Akliman, Hamsilos) · Yaygın · Nisan–Haziran, Ağustos–Aralık
• Tekirdağ kıyısı (Kumbağ, Tekirdağ, Barbaros, Marmara Ereğlisi) · Yaygın · Mart–Mayıs, Eylül–Kasım
• Trakya Karadeniz Kıyısı (İğneada–Kıyıköy–Kilyos) · Yaygın · Nisan–Haziran, Ağustos–Aralık
• Yalova–Armutlu (Çınarcık, Termal, Esenköy) · Yaygın · Nisan, Haziran–Eylül
• İstanbul Boğazı · Yaygın · Mart–Mayıs, Eylül–Kasım
• Şile–Ağva (Kumbaba, Sahilköy) · Yaygın · Nisan–Haziran, Ağustos–Aralık
• Alanya (Mahmutlar, Konaklı, Dim çayı ağzı) · Az · Şubat, Ağustos, Ekim–Kasım
• Ayvalık–Cunda (Sarımsaklı, Altınova) · Az · Haziran–Ağustos, Ekim
• Bandırma Körfezi (Bandırma, Edincik, Kapıdağ doğusu) · Az · Nisan, Haziran–Eylül
• Bodrum Yarımadası (Bodrum, Bitez, Turgutreis, Gümüşlük, Yalıkavak, Torba) · Az · Nisan–Eylül
• Doğu Akdeniz (Anamur, Mersin, Silifke, Adana, İskenderun) · Az · Ağustos, Ekim–Kasım
• Doğu Karadeniz (Ordu–Giresun–Trabzon–Rize–Hopa) · Az · Nisan–Haziran, Ağustos–Aralık
• Edremit Körfezi (Burhaniye, Ören, Akçay, Altınoluk, Küçükkuyu) · Az · Haziran–Ağustos, Ekim
• Güllük Körfezi (Güllük, Ören, Kıyıkışlacık, Güvercinlik) · Az · Nisan–Eylül
• Güney Ege (Didim, Bodrum, Datça, Marmaris) · Az · Nisan–Eylül
• Kuzey Ege (Saros, Gökçeada, Bozcaada, Ayvalık, Edremit) · Az · Haziran–Ağustos, Ekim
• Marmaris (İçmeler, Turunç, Adaköy) · Az · Nisan–Eylül
• Orta Ege (Foça, Aliağa, Dikili ve alt bölümlere girmeyen kıyılar) · Az · Nisan–Eylül
• Trabzon (Akçaabat, merkez, Yomra) · Az · Nisan–Haziran, Ağustos–Aralık
• İskenderun Körfezi (Yumurtalık, Dörtyol, İskenderun, Arsuz) · Az · Ağustos, Ekim–Kasım
• İzmit Körfezi · Az · Mart, Ağustos–Eylül
• Datça–Bozburun (Datça, Palamutbükü, Hisarönü, Selimiye, Bozburun) · Nadir · Nisan–Eylül
• Gökova Körfezi (Ören, Akyaka, Akbük, Çınar) · Nadir · Nisan–Eylül
• Mersin kıyısı (Erdemli, Mezitli, Mersin merkez, Kazanlı) · Nadir · Ağustos, Ekim–Kasım

Yaşam alanı

Yüzeye yakın yaşayan pelajik bir türdür; ilkbaharda sığ kıyı sularına girer, sonbaharda açığa döner. Türkiye'nin dört denizinde bulunur; Karadeniz ve Azak'taki populasyon ayrı bir alttür (Belone belone euxini), Akdeniz ve Ege'dekiler B. b. acus olarak sınıflandırılır. Derinlik: 2–22 m. Zemin: açık su, çayır.

Zargana hangi yemle tutulur?

Yemler: İpek, Küçük Balık Parçası, Şamandıralı Olta

Teknikler: Şamandıralı Yemli (İpek/Balık Parçası)

Olta ipuçları

• Geleneksel 'ipekli zargana oltası' iğnesizdir: sarı ya da turuncu ipek elle kangal yapılır ve yaklaşık 2,5 m boyunda 0,30 mm misina başlığa bağlanır. Zarganın gagası ipeğe dolanır, iğne yaralaması olmaz.
• Başlık 0,40-0,45 mm el oltasına küçük bir fırdöndüyle bağlanır; kürekli sandal yavaş giderken 25-30 m misina bırakılır ve ipek su yüzeyinden çekilir.
• Kıyıdan ince misinalı, hafif şamandıralı takımla yüzeyin hemen altında küçük balık parçası sunmak da yaygındır; balık yüzeyde avlandığı için yemi derine indirmeyin.
• Takılan zargana sudan sıçrayıp kendini kurtarmaya çalışır; misinayı gergin tutun ve sakin, çarşaf denizde avlanmayı tercih edin.
• Gagasındaki dişler nedeniyle balığı gövdesinden tutun, ipeği ya da iğneyi pense ile çıkarın.

Davranış ve beslenme

Yüzeye yakın sürüler hâlinde gezer, göç düzeni uskumrunun göçüne benzer: ilkbaharda (Nisan-Mayıs) uskumrudan kısa süre önce kıyıya yaklaşır, sonbaharda açığa çekilir. Gelgit ve akıntının kırıldığı kıyı yapıları çevresinde avlanır. Oltaya takılınca sudan sıçrar.

Küçük sürü balıkları ve serbest yüzen kabuklularla beslenir; Karadeniz'de özellikle hamsi ve diğer ringagiller önemli avıdır.

Üreme

Yumurtaları yüzeyindeki yapışkan iplikçiklerle deniz çayırı yapraklarına ve sudaki nesnelere tutunur. FishBase kayıtlarına göre Karadeniz'de yumurtlama Nisan-Eylül arasında, Akdeniz ve Karadeniz için genel olarak Mayıs-Haziran'da yoğunlaşır; Ege'de dişilerin 2 yaşında olgunlaştığı bildirilmiştir.

Koruma durumu ve sürdürülebilirlik

IUCN küresel: Asgari Endişe (LC, 2012)

Küresel ölçekte tehdit altında değildir. Kıyıya üremek için geldiği ilkbahar-yaz döneminde deniz çayırı alanlarına yumurta bıraktığından, bu alanların korunması önemlidir; ihtiyaç dışı avı bırakın.

Bilinen en büyük boy: 104 cm

Kaynaklar

• FishBase — Belone belone (boy, derinlik, biyoloji, IUCN)
• FishBase — Belone belone üreme tablosu (Karadeniz Nisan-Eylül)
• FishBase — Belone belone olgunluk tablosu (Ege, 2 yaş)
• Ankara Üniversitesi Açık Ders — Oltalar ve olta avcılığı (ipekli zargana oltası)
• Wikipedia — Garfish (göç, yeşil kılçık, deniz çayırına yumurtlama, alttürler)

Diğer deniz balıkları

UskumruYazılı HaniYazılı OrkinosÇaça (Papalina)Çipura (Alyanak)İskorpit (Çorba Balığı) Tüm türler