Çapak Balığı

Abramis brama · Tatlı su balığı · Yöresel adları: kaptırga (Sakarya)

Nasıl tanınır?

Yanlardan çok basık, yüksek sırtlı bir sazangildir. Gençler parlak gümüşi, yaşlılar bronz-altın tonludur; sırt koyu kurşuni-yeşil, karın sedef parlaklığında beyazdır. Küçük, hafif aşağı dönük ağzı hortum gibi öne uzayabilir; gözleri küçüktür. Anal yüzgeci çok uzundur; yüzgeçler gri-siyahtır ve hiçbir zaman kırmızı değildir. Pulları kalın bir mukusla kaplıdır.

Benzer türler

• Tahta Balığı: Tahta balığının göğüs yüzgeçleri daha kısadır, çift yüzgeçlerin dibi kırmızımsıdır ve sırt yüzgecinden yan çizgiye inen pul sırası 10'dan azdır; çapakta göğüs yüzgeci karın yüzgecinin dibine kadar uzanır ve pul sırası 11 veya fazladır.
• Kızılgöz: Kızılgözün gövdesi daha ince, gözü kırmızı, yüzgeçleri kırmızımsıdır; ağzı uç konumludur ve anal yüzgeci kısadır.

Çapak Balığı ne zaman tutulur?

Sezon: Mayıs–Haziran, Eylül · Üreme dönemi: Mayıs–Temmuz.

SezonÜreme dönemi

Bugün Çapak Balığı için haritada av puanına bak

Çapak Balığı nerede tutulur?

Veritabanımızda bu türün kayıtlı olduğu 3 su ve kıyı bölümü (bolluk sırasıyla):

• Meriç Nehri · Yaygın
• Sakarya Nehri (Aşağı Sakarya: Pamukova–Adapazarı–Karasu) · Yaygın
• Terkos (Durusu) Gölü · Yaygın

Yaşam alanı

Nehirlerin çok yavaş akan aşağı kesimlerinde, ölü kollarda, besince zengin, çamur dipli göllerde, baraj göllerinde ve kanallarda yaşar; acı suya da girer. Türkiye'de Trakya ve kuzeybatı Anadolu gölleri ile Sakarya ve Yeşilırmak havzalarında bulunur. Zemin: çamurlu, sazlık.

Çapak Balığı hangi yemle tutulur?

Yemler: Solucan, Larva

Teknikler: Yemli Şamandıra, Hafif Dip Takımı

Olta ipuçları

• Dibi eşeleyerek beslendiği için yemi dipte sunun: hafif dip takımı, yem sepetli (feeder) takım ya da dipte duran şamandıralı takım en uygunudur.
• Solucan, kurtçuk ve mısır klasik yemlerdir; iri çapak için büyük solucan, mısır tanesi ya da küçük boili seçici sonuç verir.
• Sürü bir yerin besinini çabuk tüketip ayrıldığından yemlemeyi düzenli sürdürün; sürünün geçtiği yeri dipten yükselen gaz kabarcıklarından anlayabilirsiniz.
• Kalabalık ve gürültülü sularda iri çapak sazan kadar ürkekleşir; bu durumda alacakaranlıkta ve gece, kıyıya yakın sığlarda deneyin. Gündüz iri bireyler dil uçlarının ve sualtı set kenarlarının derin tarafında durur.
• Bulanık, besince zengin ve bitkisi az sularda çok kalabalık sürüler oluşturur; bu tür göl ve baraj göllerinde çapak genellikle boldur ama küçük kalır.
• Oltacılar üç iğneli takıma toprak ya da gübre solucanı takmayı önerir; sazanın aksine zili sert çaldırmaz, ince bir titreşimle çalıp durur, bu yüzden hafif vuruşları kaçırmayın.

Davranış ve beslenme

Dibe yakın, küçük ya da büyük sürüler hâlinde yaşar. Sürüler dibi eşeleyerek bir yerin besinini hızla tüketir ve sonra yer değiştirir; günün farklı saatlerinde aynı beslenme güzergâhlarını izler. İri çapaklar temkinlidir, kıyıdan uzakta dolaşır ve sığ kıyı alanlarına çoğunlukla gece gelir.

Öne uzayabilen ağzıyla yumuşak çamuru eşeleyerek sivrisinek (chironomid) larvaları, çamur solucanları (Tubifex), midye ve salyangozları toplar; su bitkileri ve plankton da yer. Çok bulanık ve kalabalık sularda dip besini azalınca solungaç dikenleriyle su piresi süzerek beslenir.

Üreme

İlkbahar ve yaz başında (Avrupa'da Nisan-Temmuz, yaklaşık iki hafta) yumurtlar; ani hava değişiminde yumurtlamayı keser, sonra sürdürür. Erkeklerin başında ve gövdesinde üreme kabarcıkları belirir. Yapışkan yumurtalar su bitkilerine, bitki yoksa taşlara ve köklere bırakılır; 3-4 yaşında olgunlaşır. Nehirde yaşayan sürüler yumurtlamak için akıntıya karşı göç eder.

Koruma durumu ve sürdürülebilirlik

IUCN küresel: Asgari endişe (LC, 2023). Fricke, Bilecenoğlu & Sarı 2007 Türkiye kırmızı listesi: Veri yetersiz (DD).

Türkiye'de nehirlere yapılan bentler ve barajlar başlıca tehdittir. Avcı balığı az olan, besince zengin sığ göllerde aşırı çoğalıp bodur kalabilir; bu sularda çapak almak sorun oluşturmaz.

Bilinen en büyük boy: 82 cm · Ömür: 23 yıl

Kaynaklar

• FishBase — Abramis brama (Türkiye sayfası: adlar, boy, yaş, derinlik, biyoloji, IUCN)
• Wikipedia (de) — Brasse (tanım, beslenme güzergâhları, iri çapakların davranışı, üreme, olta ve yem)
• Wikipedia — Common bream (tahta balığından ayırma, beslenme)
• Vikipedi — Çapak balığı (Türkiye'deki yayılış, üreme, mutfak)
• balikavi.net — Çapak (forum tür başlığı; oltacı deneyimleri)

Diğer tatlı su balıkları

TurnaYayınYılan Balığıİnci Balığıİnci Kefali (Darehe)Şabut Tüm türler