Havuz Balığı (Carassius)

Carassius carassius · Tatlı su balığı · Yöresel adları: kırmızı balık

Nasıl tanınır?

Yüksek sırtlı, yanlardan basık, kısa ve tıknaz bir sazangil. Sırtı yeşilimsi kahverengi, yanları bronz-altın, karnı sarımsıdır; yüzgeçleri çoğu zaman kırmızımsı ya da turuncudur. Bıyığı yoktur. Sırt yüzgecinin dış kenarı dışa doğru bombelidir; yan çizgide çoğunlukla 32-34 (31-36) pul bulunur, sırt ve anal yüzgeçlerin son sert ışınları hafifçe testere dişlidir. Yırtıcı balık bulunan sularda gövdesi daha da yükselir.

Benzer türler

• Gümüşi Havuz Balığı (İsrail / Çin sazanı): Gümüşi havuz balığında (C. gibelio) pullar daha iridir (yan çizgide daha az pul) ve sırt yüzgecinin dış kenarı içe çukurdur; havuz balığı daha ince pulludur ve sırt yüzgeci dışa bombelidir.
• Sazan (Pullu): Sazanın ağız köşelerinde bıyıklar vardır ve gövdesi daha uzundur; havuz balığında bıyık yoktur, sırtı daha yüksektir.
• Kadife Balığı (Yeşil Sazan): Kadife balığı koyu zeytin yeşili, kaygan ve çok küçük pulludur, ağız köşelerinde bir çift bıyığı vardır; havuz balığı bıyıksızdır.

Havuz Balığı (Carassius) ne zaman tutulur?

Sezon: Nisan–Haziran, Eylül · Üreme dönemi: Mart–Haziran.

SezonÜreme dönemi

Bugün Havuz Balığı (Carassius) için haritada av puanına bak

Havuz Balığı (Carassius) nerede tutulur?

Veritabanımızda bu türün kayıtlı olduğu 3 su ve kıyı bölümü (bolluk sırasıyla):

• Çıldır Gölü · Yaygın
• Poyrazlar Gölü · Az
• Terkos (Durusu) Gölü · Az

Yaşam alanı

FishBase'in Türkiye notuna göre batı, kuzey ve doğu Türkiye'de geniş yayılışlıdır: Trakya, Ege, Karadeniz ve Batı-İç Anadolu göl havzalarında kayıtlıdır; Eğirdir (1993-94) ve Beyşehir (1995) göllerine sonradan taşınmıştır. FishBase'in genel yayılış metni ise Ege havzasında yalnız Meriç'i sayar ve türün C. gibelio ile sık karıştırıldığını belirtir; bu yüzden bazı Türkiye kayıtları gümüşi havuz balığı olabilir. Bitkisi bol sığ göletlerde, göllerde, ölü kollarda ve yavaş akan ova nehirlerinde yaşar. Zemin: çamurlu, sazlık.

Havuz Balığı (Carassius) hangi yemle tutulur?

Yemler: Solucan, Mısır, Ekmek

Teknikler: Yemli Şamandıra, Hafif Dip Takımı

Olta ipuçları

• Sazlık ve nilüfer kenarları, otlu ve çamurlu sığ koylar asıl yeridir; yemi bitki örtüsünün hemen kenarına sunun.
• Doğal besini sinek larvaları, küçük salyangoz ve midyelerdir: kurtçuk, kan kurdu ya da küçük solucan uygundur. Avusturya'da 3,5 kg'lık bir havuz balığı vanilyalı boiliyle tutulmuştur, yani iri bireyler sazan yemlerine de gelir.
• İri havuz balıkları çoğunlukla gece aktiftir. Akşam ve gece saatlerini, gündüz ise gölgeli otlu kesimleri deneyin.
• Oksijeni az, ısınan sığ sulara dayanıklıdır; yaz sıcağında başka balıkların zorlandığı göletlerde de beslenmeyi sürdürür. Kışın ise çamura gömülüp uyuşuk kalır.
• Durgun suda dibe ayarlanmış hafif şamandıralı takım en uygun düzendir. Şamandıra göl ve az akıntılı sularda oltayı istenen derinlikte tutar ve vuruşu gösterir.

Davranış ve beslenme

Bitkisi sık durgun suları tercih eder, soğuk ve hızlı akan sulardan kaçınır. Kuraklıkta ve kışın çamura gömülür. Buz altında oksijensiz kalan sularda kaslarında alkol üreterek haftalarca yaşayabilir. Gün boyu, ama daha çok gece beslenir; iri bireyler çoğunlukla gece aktiftir. Başka balıkların az olduğu sularda çok kalabalıklaşır ve cüce kalabilir.

Plankton, dip omurgasızları (sivrisinek ve mayıs sineği larvaları, küçük salyangoz ve midyeler), bitkiler ve organik döküntüyle beslenir.

Üreme

Mayıs–Haziran'da sık su bitkileri olan sığ yerlerde yumurtlar. Bir dişi 150.000-300.000 yapışkan yumurtayı bitkilere bırakır ve dönem boyunca birkaç kez yumurtlayabilir. Yumurtalar su sıcaklığına göre 3-8 günde açılır. FishBase'te Türkiye'den üreme veya olgunluk kaydı yoktur; Avrupa kayıtlarında olgunluk 2-4 yaştadır.

Koruma durumu ve sürdürülebilirlik

IUCN küresel: Asgari endişe (LC, 2023 değerlendirmesi; FishBase).

Avrupa'da gümüşi havuz balığı (C. gibelio) ve kırmızı balıklarla rekabet ve melezleşme nedeniyle azaldığı bildirilmektedir. Bitkili küçük su birikintilerinin kaybı da başlıca tehditlerdendir. Türkiye'de de C. gibelio yaygınlaştığından iki türü doğru ayırmak önemlidir.

Bilinen en büyük boy: 64 cm · Ömür: 10 yıl

Kaynaklar

• FishBase — Carassius carassius (Türkiye sayfası: adlar, boy, yaş, derinlik, biyoloji, IUCN)
• FishBase — Carassius carassius üreme kayıtları (bölgelere göre yumurtlama ayları)
• FishBase — Carassius carassius ilk olgunluk boyu kayıtları
• FishBase — Carassius carassius özet (boy 64 cm TL, yaş 10, tanı karakterleri, biyoloji)
• Wikipedia (de) — Karausche (pul sayısı, yaşam alanı, beslenme, olta avı, gece aktivitesi)
• Wikipedia — Crucian carp (renk, C. gibelio'dan ayırma, oksijensizliğe dayanma, mutfak)
• Vikipedi — Havuz balığı (Türkçe ad, sazandan ayırma)
• FishBase — Carassius gibelio Türkiye sayfası (Türkiye'ye girişi, yerel adlar)
• Ankara Üniversitesi Açık Ders — Olta malzemeleri (şamandıranın durgun sularda kullanımı)
• FishBase — Tinca tinca Türkiye sayfası (kadife balığıyla karşılaştırma)

Diğer tatlı su balıkları

Göl AlabalığıGümüş (Tatlısu)Gümüşi Havuz Balığı (İsrail / Çin sazanı)Kadife Balığı (Yeşil Sazan)Karaburun BalığıKocaağız (Ak Balık) Tüm türler