Gümüşi Havuz Balığı (İsrail / Çin sazanı)

Carassius gibelio · Tatlı su balığı · Yöresel adları: sarı sazan, kırmızı havuz balığı, havuz balığı, İsrail sazanı (Türkiye geneli (Samsun, Bursa, Trakya, Sakarya)), takoz, İsrail sazanı

Nasıl tanınır?

Yüksek sırtlı, tıknaz, iri pullu bir sazangildir; rengi gümüşi-kahverengi, bazen hafif altın yansımalıdır. Bıyığı yoktur. Sırt ve anal yüzgecinin son sert ışını belirgin biçimde testere dişlidir; sırt yüzgecinin serbest kenarı düz ya da içbükeydir. Yan çizgide 29-33 pul bulunur; karın boşluğu zarı siyahtır.

Benzer türler

• Havuz Balığı (Carassius): Havuz balığının (Carassius carassius) pulları daha küçüktür (yan çizgide genellikle 31-35 pul; gümüşide 27-32), rengi parlak altın-bronzdur ve kuyruğu daha az çatallıdır.
• Sazan (Pullu): Sazanın ağzında iki çift bıyık vardır ve sırt yüzgeci çok daha uzundur; gümüşi havuz balığında bıyık yoktur.

Gümüşi Havuz Balığı (İsrail / Çin sazanı) ne zaman tutulur?

SezonÜreme dönemi

Bugün Gümüşi Havuz Balığı (İsrail / Çin sazanı) için haritada av puanına bak

Gümüşi Havuz Balığı (İsrail / Çin sazanı) nerede tutulur?

Veritabanımızda bu türün kayıtlı olduğu 25 su ve kıyı bölümü (bolluk sırasıyla):

• Atatürk ve Birecik Baraj Gölleri, Fırat Nehri (GAP) · Bol
• Beyşehir Gölü · Bol
• Büyük Menderes Nehri, Bafa Gölü ve barajları (Adıgüzel, Kemer) · Bol
• Büyükçekmece Baraj Gölü · Bol
• Eğirdir Gölü · Bol
• Gediz Nehri ve Demirköprü Baraj Gölü · Bol
• Hirfanlı, Kesikköprü ve Kapulukaya Baraj Gölleri (Kızılırmak) · Bol
• Işıklı Gölü · Bol
• Keban ve Karakaya Baraj Gölleri · Bol
• Kızılırmak (Aşağı Kızılırmak ve Bafra Deltası) · Bol
• Ladik Gölü · Bol
• Manyas (Kuş) Gölü · Bol
• Mogan ve Eymir Gölleri · Bol
• Sakarya Nehri (Aşağı Sakarya: Pamukova–Adapazarı–Karasu) · Bol
• Sakarya Nehri (Orta Sakarya: Eskişehir–Bilecik, Osmaneli–Gölpazarı) · Bol
• Sarıyar ve Gökçekaya Baraj Gölleri · Bol
• Uluabat (Apolyont) Gölü · Bol
• Yeşilırmak · Bol
• İznik Gölü · Bol
• Belevi Gölü (Selçuk) · Yaygın
• Dicle Nehri ve Ilısu Baraj Gölü · Yaygın
• Sapanca Gölü · Yaygın
• Seyhan ve Ceyhan Nehirleri, Seyhan ve Aslantaş Barajları · Yaygın
• Terkos (Durusu) Gölü · Az
• Çıldır Gölü · Az

Yaşam alanı

Durgun suların ve ova nehirlerinin hemen her türünde, çoğunlukla su bitkili ya da düzenli taşan alanlarda yaşar. Oksijen azlığına ve kirliliğe çok dayanıklıdır; göllerdeki bireyler kışın oksijeni azalan sulardan nehir ağızlarına geçer. Türkiye'ye dışarıdan gelmiştir: ilk kayıtlar Trakya'daki Gala Gölü ve Büyükçekmece Baraj Gölü'nden; 1990'ların başında Eğirdir Gölü'ne, ardından Çivril Gölü'ne girmiştir. Sazan aşılamalarıyla birlikte taşındığı için bugün göl, baraj ve göletlerin çoğunda bulunur. Zemin: çamurlu, sazlık.

Gümüşi Havuz Balığı (İsrail / Çin sazanı) hangi yemle tutulur?

Yemler: Mısır, Hamur, Ekmek, Solucan

Teknikler: Şamandıralı Takım, Dip Takımı

Olta ipuçları

• Hepçil olduğu için hemen her yeme gelir: mısır, hamur, ekmek ve solucan en kolay yemlerdir. Dipte detritusla da beslendiğinden dip takımı ya da dibe yakın ayarlı şamandıra en verimli sunumdur.
• Su bitkili, sığ ve ılık kıyı kesimlerini arayın; ilkbaharda yumurtlama için bu alanlarda yoğunlaşır.
• Oksijen azlığına ve kirliliğe dayanıklı olduğundan başka balıkların zor yaşadığı bulanık göletlerde ve kanallarda da bol bulunur; kışın göllerde nehir ağızlarına toplanabilir.
• Sazan aşılamalarıyla birlikte taşındığı için sazan tuttuğunuz göl ve baraj göllerinde sık yakalanır; sazan için kurduğunuz mısırlı dip takımına da gelir.
• İstilacı bir türdür: tuttuğunuz balığı canlı olarak başka bir suya taşımayın, yem balığı olarak kullanmayın.

Davranış ve beslenme

Çok dayanıklı ve hızlı çoğalan bir türdür; ortama kısa sürede yayılır ve yerli sazangillerle besin ve yer için yarışır. Göllerde yaşayanlar kışın oksijeni azalan sulardan nehir ağızlarına geçer.

Hepçildir: plankton, dip omurgasızları, bitki parçaları ve detritus yer. Larvalar ve yavrular sazlık gibi karmaşık bitkili alanlarda beslenir.

Üreme

Sığ, ılık kıyılarda su bitkilerinin üzerine yumurtlar; yapışkan yumurtalar bitkilere ve sualtı nesnelerine tutunur. Popülasyonların çoğu yalnız dişilerden oluşur: dişiler sazan, kızılgöz, çapak gibi başka türlerin erkekleriyle yumurtlar, sperm yumurtayı yalnız uyarır ve döllemeden yalnız dişi yavrular gelişir (ginogenez). Eğirdir Gölü'nde (2001-2002) üreme değerleri Nisan'da en yüksektir; burada erkekler yaklaşık 10 cm, dişiler yaklaşık 10 cm çatal boyda olgunlaşır.

Koruma durumu ve sürdürülebilirlik

IUCN küresel: Değerlendirilmemiş (NE). Türkiye'ye sonradan gelmiş, istilacı bir türdür.

Avrupa dışındaki birçok bölgede olduğu gibi Türkiye'de de son derece istilacıdır: hızlı çoğalır, ginogenez sayesinde tek bir dişiden yeni popülasyon kurabilir ve yerli sazangillerle rekabet eder. Su kuşlarının yuttuğu yumurtaların bir kısmının sindirimden canlı çıkabildiği gösterilmiştir; yayılmasında insan taşımacılığı başlıca etkendir. Avlanıp sudan alınması yerli türlere yarar sağlar; kesinlikle canlı taşınmamalıdır. Sapanca Gölü'nde önceki çalışmalarda bildirilmiş, ancak 2024'te yayımlanan güncel bir çalışmada (İlhan vd.) gölde bulunmamıştır; bu, göl biyoçeşitliliği açısından olumlu bir bulgudur.

Bilinen en büyük boy: 46.6 cm · Ömür: 10 yıl

Kaynaklar

• FishBase — Carassius gibelio (Türkiye sayfası: adlar, boy, yaş, derinlik, biyoloji, IUCN)
• FishBase — Carassius gibelio üreme kayıtları (bölgelere göre yumurtlama ayları)
• FishBase — Carassius gibelio ilk olgunluk boyu kayıtları
• Wikipedia — Prussian carp (havuz balığından ayırma, istilacılık, ginogenez)
• İlhan vd. 2024, Su Ürünleri Dergisi 41(4):286-294 — Sapanca Gölü ve kollarında balık tür kompozisyonu (özet)
• Timeturk (2009) — "Balıkçıların korkulu rüyası İsrail sazanı" (Carassius gibelio)
• Bianet — "Gölleri bu balık mahvetti" (C. gibelio halk adları: İsrail sazanı, takoz)

Diğer tatlı su balıkları

Gökkuşağı AlabalığıGöl AlabalığıGümüş (Tatlısu)Havuz Balığı (Carassius)Kadife Balığı (Yeşil Sazan)Karaburun Balığı Tüm türler