Kupes

Boops boops · Deniz balığı · Yöresel adları: gopa, gopez, kupez, altınkuşak balığı, voppa (Kıbrıs), lopa, kupa

Nasıl tanınır?

İnce uzun, iğ biçimli küçük bir sparid. Yanlarında baştan kuyruğa uzanan 3-5 soluk altın sarısı boyuna çizgi, göğüs yüzgecinin dibinde siyah bir leke bulunur. Gözleri gövdesine göre iridir; sırt yüzgecinde 13-15 diken vardır.

Benzer türler

• Sarpa: Sarpa daha tıknaz ve iridir, yanlarında 8-10 belirgin altın çizgi taşır ve otçuldur; kupesin çizgileri daha az ve silik, gözleri daha büyüktür.

Kupes ne zaman tutulur?

Sezon: Ağustos–Ekim · Üreme dönemi: Şubat–Mayıs.

SezonÜreme dönemi

Bugün Kupes için haritada av puanına bak

Kupes nerede tutulur?

Veritabanımızda bu türün kayıtlı olduğu 24 su ve kıyı bölümü (bolluk sırasıyla):

• Ayvalık–Cunda (Sarımsaklı, Altınova) · Yaygın · yıl boyu
• Batı Akdeniz (Fethiye, Kaş, Kalkan, Kemer) · Yaygın · yıl boyu
• Bodrum Yarımadası (Bodrum, Bitez, Turgutreis, Gümüşlük, Yalıkavak, Torba) · Yaygın · yıl boyu
• Datça–Bozburun (Datça, Palamutbükü, Hisarönü, Selimiye, Bozburun) · Yaygın · yıl boyu
• Didim (Altınkum, Akbük, Mavişehir, Büyük Menderes ağzı) · Yaygın · yıl boyu
• Dikili–Çandarlı (Bademli, Zeytindağ kıyısı) · Yaygın · yıl boyu
• Edremit Körfezi (Burhaniye, Ören, Akçay, Altınoluk, Küçükkuyu) · Yaygın · yıl boyu
• Foça (Eski Foça, Yeni Foça, Gerenköy) · Yaygın · yıl boyu
• Gökova Körfezi (Ören, Akyaka, Akbük, Çınar) · Yaygın · yıl boyu
• Güllük Körfezi (Güllük, Ören, Kıyıkışlacık, Güvercinlik) · Yaygın · yıl boyu
• Güney Ege (Didim, Bodrum, Datça, Marmaris) · Yaygın · yıl boyu
• Kuzey Ege (Saros, Gökçeada, Bozcaada, Ayvalık, Edremit) · Yaygın · yıl boyu
• Kuşadası–Davutlar–Güzelçamlı (Kuşadası, Güvercinada, Davutlar, Güzelçamlı) · Yaygın · yıl boyu
• Marmaris (İçmeler, Turunç, Adaköy) · Yaygın · yıl boyu
• Orta Ege (Foça, Aliağa, Dikili ve alt bölümlere girmeyen kıyılar) · Yaygın · yıl boyu
• Pamucak–Selçuk (Pamucak plajı, Küçük Menderes ağzı, Ahmetbeyli) · Yaygın · yıl boyu
• Seferihisar–Özdere (Sığacık, Ürkmez, Gümüldür, Özdere) · Yaygın · yıl boyu
• Çeşme–Alaçatı–Urla güneyi (Ildır, Çeşme, Alaçatı, Zeytineli) · Yaygın · yıl boyu
• İzmir Körfezi ve şehir şeridi (Urla iskele, Güzelbahçe, İnciraltı, Konak, Karşıyaka, Çiğli, Homa) · Yaygın · yıl boyu
• Alanya (Mahmutlar, Konaklı, Dim çayı ağzı) · Az · yıl boyu
• Antalya merkez–Lara–Kundu (falezler, Aksu ağzı) · Az · yıl boyu
• Fethiye–Göcek (Fethiye körfezi, Çalış, Ölüdeniz) · Az · yıl boyu
• Konyaaltı–Kemer (Beldibi, Göynük, Çamyuva, Tekirova) · Az · yıl boyu
• Mersin kıyısı (Erdemli, Mezitli, Mersin merkez, Kazanlı) · Az · yıl boyu

Yaşam alanı

Kıta sahanlığında ve kıyıya yakın sularda kum, çamur, kaya ve yosunlu diplerin üzerinde yaşar. Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz'de bulunur; Marmara Adası çevresinde kayalık alanlarda izmarit ve mercanla birlikte görülür. Derinlik: 0–350 m. Zemin: kayalık, kumluk, çamurlu.

Kupes hangi yemle tutulur?

Yemler: Karides, Ekmek, Çapari

Teknikler: Şamandıralı Yemli, Çapari

Olta ipuçları

• İzmir Körfezi'ndeki deneysel olta çalışmasında 14-17 m derinlikte tekneden, sabah saatlerinde kum çakısı (Solen vagina) eti sardalya parçasından belirgin biçimde daha çok balık getirmiştir; daha dolgun kupesler ise sardalyaya gelmiştir.
• Marmara Adası'nda izmarit için kullanılan sinek oltası kupezi de tutar: 0,30 mm ana beden, 0,25 mm köstekler, 3 küçük sinek iğne ve 40 g iskandil kurşunu; tekne demirdeyken 30-35 m'de, gündüz, midye, karides veya balık parçasıyla.
• Kolay yakalanan, yeme hevesli bir balıktır (yöresel deyişle 'aç gopez'); FishBase'e göre sürüler geceleri yüzeye yükseldiğinden akşam ve gece saatlerinde orta suya inen takımlar da denenebilir.

Davranış ve beslenme

Sürü balığıdır; dip yakınında ve orta suda dolaşır, özellikle geceleri yüzeye doğru yükselir. Çoğunlukla 100 m'den sığ sularda bulunur.

Her şeyi yiyen bir türdür: ağırlıklı olarak küçük kabuklularla beslenir, plankton ve deniz yosunu da alır.

Üreme

FishBase kayıtlarına göre Karadeniz'de Haziran–Ağustos (bazı yıllarda Eylül'e kadar), Doğu Akdeniz'de Şubat–Nisan arasında yumurtlar. İzmir Körfezi'nde 2004-2007 örneklerinde dişilerin ilk olgunluk boyu yaklaşık 13 cm (total boy) bulunmuştur. Eşey yapısı tartışmalıdır; çoğunlukla dişi başlayıp bir kısmı erkeğe dönüşen (protogin) bir tür olarak tanımlanır.

Koruma durumu ve sürdürülebilirlik

IUCN küresel: Asgari endişe (LC, 2009).

Akdeniz'de ticari önemi yüksek, bol bir türdür. Avın önemli kısmı balık unu ve orkinos yemi olarak kullanılır; Fethiye Körfezi'nde sinagrit, lahoz ve fangri oltalarında yem balığı olarak tercih edilir.

Bilinen en büyük boy: 40 cm · Ömür: 11 yıl

Kaynaklar

• FishBase — Boops boops (Türkiye sayfası: adlar, boy, yaş, derinlik, biyoloji, IUCN)
• FishBase — Boops boops üreme kayıtları (bölgelere göre yumurtlama ayları)
• FishBase — Boops boops ilk olgunluk boyu kayıtları
• Wikipedia — Boops boops (dağılım, beslenme, eşey yapısı, saklama ve lezzet)
• Vikipedi — Kupes (yerel adlar, Foça mutfağı, kılçık)
• Aydın 2011 — İzmir Körfezi amatör balıkçılığında doğal yem tipi (çakı ve sardalya), Mediterranean Marine Science 12(2)
• Akyol, Ceyhan & Ertosluk 2009 — Marmara Adası kıyı balıkçılığı (izmarit sinek oltası, kupez), E.Ü. Su Ürünleri Dergisi 26(2)
• Aydın, Kaykaç & Tosunoğlu 2020 — Fethiye Körfezi paraketa ve olta takımları (kupesin yem olarak kullanımı), Acta Aquatica Turcica 16(4)

Diğer deniz balıkları

Kayış BalığıKefal (Deniz)KolyozKömürcü Balığı (Kaya Balığı)Kılıç BalığıKırlangıç Tüm türler