Kolyoz

Scomber colias · Deniz balığı · Yöresel adları: kolyos, kolyarudya (İstanbul (Deveciyan)), mayatka (İstanbul (Deveciyan))

Nasıl tanınır?

Uzun, iğ biçimli, kesiti yuvarlağa yakın, çok küçük pullu bir uskumrugil. Sırtı mavi-yeşil ve üzerinde ince, zikzaklı-dalgalı koyu çizgiler bulunur; Atlantik-Akdeniz bireylerinde karın yanları da dalgalı çizgiler ya da koyu beneklerle süslüdür. İki sırt yüzgeci birbirinden ayrıdır, kuyruk sapının üst ve alt kenarında beşer küçük yüzgeççik (finlet) vardır, kuyruk derin çatallıdır. Anal yüzgecin önündeki diken belirgindir.

Benzer türler

• Uskumru: Uskumrunun karnı lekesiz gümüşidir ve sırt çizgileri daha az dalgalı, dike yakın eğiktir; kolyozun karın yanlarında dalgalı çizgi ya da benekler bulunur. Kolyozda yüzücü kese vardır, uskumruda yoktur (temizlerken görülebilir).
• Palamut: Palamut çok daha iri ve tıknazdır, sırttaki koyu çizgileri düz ve eğiktir, çenesinde belirgin dişler vardır.
• İstavrit: İstavritin yan çizgisi boyunca kemiksi kalkan pullar uzanır ve kuyruk sapında finlet yoktur.

Kolyoz ne zaman tutulur?

Sezon: Ağustos–Ekim · Üreme dönemi: Haziran–Ağustos.

SezonÜreme dönemi

Bugün Kolyoz için haritada av puanına bak

Kolyoz nerede tutulur?

Veritabanımızda bu türün kayıtlı olduğu 22 su ve kıyı bölümü (bolluk sırasıyla):

• Antalya merkez–Lara–Kundu (falezler, Aksu ağzı) · Yaygın · Ağustos–Ekim
• Ayvalık–Cunda (Sarımsaklı, Altınova) · Yaygın · Haziran–Ekim
• Dikili–Çandarlı (Bademli, Zeytindağ kıyısı) · Yaygın · Haziran–Ekim
• Edremit Körfezi (Burhaniye, Ören, Akçay, Altınoluk, Küçükkuyu) · Yaygın · Haziran–Ekim
• Foça (Eski Foça, Yeni Foça, Gerenköy) · Yaygın · Haziran–Ekim
• Güney Marmara ve Adalar (Bandırma, Erdek, Marmara Adası, Yalova) · Yaygın · Haziran–Ekim
• Kuzey Ege (Saros, Gökçeada, Bozcaada, Ayvalık, Edremit) · Yaygın · Haziran–Ekim
• Kuzey Marmara (İstanbul–Tekirdağ sahilleri) · Yaygın · Haziran–Ekim
• Orta Ege (Foça, Aliağa, Dikili ve alt bölümlere girmeyen kıyılar) · Yaygın · Haziran–Ekim
• Seferihisar–Özdere (Sığacık, Ürkmez, Gümüldür, Özdere) · Yaygın · Haziran–Ekim
• Tekirdağ kıyısı (Kumbağ, Tekirdağ, Barbaros, Marmara Ereğlisi) · Yaygın · Haziran–Ekim
• Çanakkale Boğazı · Yaygın · Haziran–Ekim
• Çeşme–Alaçatı–Urla güneyi (Ildır, Çeşme, Alaçatı, Zeytineli) · Yaygın · Haziran–Ekim
• İstanbul Boğazı · Yaygın · Haziran–Ekim
• İzmir Körfezi ve şehir şeridi (Urla iskele, Güzelbahçe, İnciraltı, Konak, Karşıyaka, Çiğli, Homa) · Yaygın · Haziran–Ekim
• Bandırma Körfezi (Bandırma, Edincik, Kapıdağ doğusu) · Az · Haziran–Ekim
• Bodrum Yarımadası (Bodrum, Bitez, Turgutreis, Gümüşlük, Yalıkavak, Torba) · Az · Haziran–Ekim
• Erdek Körfezi (Erdek, Ocaklar, Narlı) · Az · Haziran–Ekim
• Marmaris (İçmeler, Turunç, Adaköy) · Az · Haziran–Ekim
• Yalova–Armutlu (Çınarcık, Termal, Esenköy) · Az · Haziran–Ekim
• Gökova Körfezi (Ören, Akyaka, Akbük, Çınar) · Nadir · Şubat–Mayıs
• Güllük Körfezi (Güllük, Ören, Kıyıkışlacık, Güvercinlik) · Nadir · Haziran–Ekim

Yaşam alanı

Kıyı sularında yaşayan pelajik bir sürü balığıdır. Akdeniz ve güney Karadeniz dahil Atlantik'in ılık sularında bulunur; Türkiye'de Marmara ve Ege'de yerli populasyonları vardır, uskumru sürüleriyle birlikte de göç eder. Zemin: açık su.

Kolyoz hangi yemle tutulur?

Yemler: Çapari, Küçük Balıklar, Kaşık

Teknikler: Çapari, Kaşık At-Çek

Olta ipuçları

• Sürü kıyıya geldiğinde çapari (6-10 tüylü iğne, ucunda kurşun) ile iskele, dalgakıran ve tekneden kolayca tutulur; çaparide sert misina daha az dolaşır.
• Kaşık ve küçük sahte balıklarla atıp hızlı toplama da etkilidir; kaşık oltalarda 0,35-0,45 mm misina iyi sonuç verir. Kaşığı ava başlamadan parlatın.
• Sabah erken ve akşamüstü yem sürülerinin yüzeye çıktığı saatler verimlidir.
• Küçük kolyozlar lüfer, akya ve sarıkuyruk avında canlı yem olarak kullanılabilir; ihtiyaç dışındaki küçükleri bırakın.

Davranış ve beslenme

Sürü hâlinde yaşayan, göç eden pelajik bir balıktır; Türkiye'de uskumru sürüleriyle birlikte hareket edebilir. Yakın tür Scomber japonicus için bildirildiğine göre sürüler boy gruplarına göre oluşur, yetişkinler gündüz dibe yakın durur ve geceleri açık suya çıkarak beslenir.

Yavrular ve yetişkinler ağırlıklı olarak zooplanktonla beslenir; balık büyüdükçe kalamar, kabuklular ve küçük pelajik balıkların (hamsi, sardalya yavrusu) payı artar.

Üreme

Partiler hâlinde yumurta bırakır, yumurta ve larvaları pelajiktir; ilk üreme boyu yaklaşık 21 cm (TL) olarak bildirilir (FishBase, Scomber colias). Türkiye sularına ait güvenilir bir üreme takvimi bulunamadı; Atlantik'teki çalışmalarda (Madeira, Fas) yumurtlama kış aylarına denk gelir.

Koruma durumu ve sürdürülebilirlik

IUCN küresel: Asgari Endişe (LC, 2022) — Scomber colias; Türkiye listesinde (Fricke vd. 2007, FishBase) Hassas olarak geçer

Çoğunlukla hamsi-sardalya hedefli gırgır ve pelajik trol avında yan av olarak çıkar, hedef türler azaldığında alternatif gelir kaynağı olur. Türkiye ulusal değerlendirmesinde Hassas sayıldığından, ihtiyaçtan fazla ve küçük boy avlamaktan kaçının.

Bilinen en büyük boy: 55 cm

Kaynaklar

• FishBase — Scomber colias (boy, beslenme, olgunluk, IUCN; Akdeniz-Atlantik kolyozu)
• FishBase — Scomber colias, Türkiye ülke sayfası (Türkçe ad, Türkiye tehdit durumu)
• FishBase — Scomber japonicus (tanıma, yüzücü kese, davranış)
• Et ve Süt Kurumu — Kolyos (Türkiye'deki yayılış, lezzet, tuzlama mevsimi)
• Wikipedia — Atlantic chub mackerel (karın benekleri, Ege mutfağı)
• Ankara Üniversitesi Açık Ders — Olta malzemeleri (kaşık oltada misina, çaparide sert misina)
• Vikipedi — Çapari

Diğer deniz balıkları

KaragözKayış BalığıKefal (Deniz)KupesKömürcü Balığı (Kaya Balığı)Kılıç Balığı Tüm türler