Tombik (Gobene)

Auxis rochei · Deniz balığı

Nasıl tanınır?

Türkiye'de tombik ya da gobene adıyla tutulan balık Auxis rochei'dir; katalogda yazan A. thazard'ın Türkiye kaydı FishBase'e göre şüphelidir ve büyük olasılıkla A. rochei ile karıştırılmıştır. Gövdesi iri, uzun ve yuvarlak kesitlidir; göğüs çevresindeki pullu 'korse' dışında pulsuzdur. Sırtı mavimsi, başa doğru koyu mor-siyaha döner; sırtın pulsuz arka bölümünde 15 ya da daha fazla geniş, dike yakın koyu bant vardır, karnı beyazdır. İki sırt yüzgeci birbirinden geniş bir aralıkla ayrılır, kuyruk sapında yalancı yüzgeççikler bulunur; göğüs ve karın yüzgeçleri mor, iç yüzleri siyahtır.

Benzer türler

• Palamut: Palamutun sırtında eğik, düz koyu çizgiler vardır ve iki sırt yüzgeci birbirine yakındır; tombiğin sırt yüzgeçleri arasında geniş boşluk, sırtında ise dike yakın koyu bantlar bulunur.
• Yazılı Orkinos: Yazılı orkinosun sırtında solucan gibi kıvrımlı desen ve göğüs yüzgecinin altında birkaç koyu benek vardır; ayrıca daha iri olur.

Tombik (Gobene) ne zaman tutulur?

Sezon: Ağustos–Ekim · Üreme dönemi: Mayıs–Temmuz.

SezonÜreme dönemi

Bugün Tombik (Gobene) için haritada av puanına bak

Yaşam alanı

Ege ve Akdeniz kıyılarında bulunan, sürü hâlinde göç eden bir ton balığıdır. Açık denizin yüzey sularında 50 m'ye kadar bulunur; erişkinler daha çok kıyı sularında ve adaların çevresinde yakalanır. Çanakkale Boğazı'nda amatörlerin tekneden tuttuğu türler arasındadır. Derinlik: 0–50 m. Zemin: açık su.

Tombik (Gobene) hangi yemle tutulur?

Yemler: Çapari, Sırtı (Küçük Rapala)

Teknikler: Çapari, Sırtı

Olta ipuçları

• Ticari olarak çevirme ağlarının yanı sıra tekne arkasından çekilen oltalarla avlanır. Amatör için de en uygun yöntem tekneden sırtı ya da kaşık çekmektir; sahte yemin, kovalanan balığın gerçek hızına yakın bir hızla hareket etmesi gerekir.
• Hamsi başta olmak üzere küçük balıkla beslendiğinden sırtı ve kaşığı hamsi boyunda ve renginde seçin; kaşığı ava başlamadan parlatın.
• Erişkinler kıyı sularında ve adaların çevresinde toplandığı için ada kıyıları ve burun açıkları iyi av yerleridir. Çanakkale Boğazı'nda tombik avı tekneden yapılmaktadır.
• Sürü hâlinde dolaştığından ilk balık geldiği hattan tekrar geçmek mantıklıdır (FishBase'teki sürü davranışına dayanır).

Davranış ve beslenme

Sürü hâlinde yaşar ve uzun göçler yapar. Bolluğu nedeniyle besin zincirinin önemli bir halkasıdır: küçük balıkları avlar, kendisi de daha büyük ton balıklarına ve ticari değerli yırtıcılara yem olur.

Küçük balıklarla, özellikle hamsiyle, ayrıca kalamar ve yengeç ile ağzıbacaklı (stomatopod) larvaları gibi planktonik kabuklularla beslenir.

Üreme

Yumurtaları ve larvaları suda serbest yüzer; dişi her yumurtlamada büyüklüğüne göre 31-103 bin yumurta bırakır. Türkiye'nin Ege ve Akdeniz kıyılarında 1994-96 yıllarında yapılan çalışmaya göre Nisan–Eylül arasında yumurtlar ve yaklaşık 2 yaşında olgunlaşır.

Koruma durumu ve sürdürülebilirlik

IUCN küresel: Asgari endişe (LC, 2022). Fricke, Bilecenoğlu & Sarı 2007 Türkiye kırmızı listesi: tehdit altındaki göçmen türler.

Bol bulunan, hızlı olgunlaşan kısa ömürlü bir türdür; besin zincirinde orkinos gibi büyük avcıların yemi olarak önemlidir.

Bilinen en büyük boy: 50 cm · Ömür: 5 yıl

Kaynaklar

• FishBase — Auxis rochei (Türkiye sayfası: adlar, boy, yaş, derinlik, biyoloji, IUCN)
• FishBase — Auxis rochei üreme kayıtları (bölgelere göre yumurtlama ayları)
• FishBase — Auxis rochei ilk olgunluk boyu kayıtları
• FishBase — Auxis thazard Türkiye sayfası (Türkiye kaydı şüpheli, muhtemelen A. rochei ile karıştırılmış)
• Wikipedia — Bullet tuna, Auxis rochei (tanıma, derinlik, beslenme)
• balikavi.net — Gobene tür sayfası (KKGM bilgisi: yüzgeç aralığı, kanlı et)
• Ünal, Acarlı & Gordoa 2010 — Çanakkale Boğazı amatör balıkçılığı (tekne avında Auxis rochei), Mediterranean Marine Science 11(2)
• Ankara Üniversitesi Açık Ders — Olta avcılığı (kaşık ve sırtı ile tekne arkasından çekme, parlatma)
• FishingBooker — Bonito fishing (yazılı orkinosun solucan deseni ve göğüs altı benekleri)

Diğer deniz balıkları

SinagritTekirTirsiTrakonya (Çarpan)UskumruYazılı Hani Tüm türler