Eğrez Balığı

Vimba vimba · Tatlı su balığı · Yöresel adları: çiçek balığı, kavinne balığı

Nasıl tanınır?

Uzunca, iğ biçimli, yanlardan hafif basık bir sazangil. Sırtı koyu mavimsi yeşil, yanları gümüşidir; gözleri sarı, göğüs ve karın yüzgeçlerinin dibi kırmızımsı sarıdır. Küçük ağzı burnun gerisinde, aşağıda yer alır ve üst çene öne çıkık bir burun gibi durur. Anal yüzgeci uzundur; sırt, sırt yüzgecinin gerisinde keskin bir kenar oluşturur; üreme döneminde erkekler koyu kahve-siyaha döner, yanak ve karınları turuncu olur.

Benzer türler

• Çapak Balığı: Çapak çok daha derin (yüksek) gövdelidir ve ağzı ileri doğru boru gibi uzatılabilir; eğrezin gövdesi daha ince ve uzundur, ağzı burnun altında küçük ve sabittir.
• Tahta Balığı: Tahta balığı daha yüksek gövdeli ve basıktır, çift yüzgeç dipleri turuncu-kırmızıdır; eğrezde burun belirgin biçimde ağzın önüne çıkar.
• Kocaağız (Ak Balık): Kocaağızın ağzı çok büyüktür, alt çenesi öne çıkıktır ve çene gözün ön kenarını geçer; eğrezin ağzı küçük ve burnun gerisindedir.

Eğrez Balığı ne zaman tutulur?

Sezon: Mayıs–Haziran, Eylül · Üreme dönemi: Mayıs–Temmuz.

SezonÜreme dönemi

Bugün Eğrez Balığı için haritada av puanına bak

Eğrez Balığı nerede tutulur?

Veritabanımızda bu türün kayıtlı olduğu 8 su ve kıyı bölümü (bolluk sırasıyla):

• Eğirdir Gölü · Az
• Gediz Nehri ve Demirköprü Baraj Gölü · Az
• Köprüçay, Manavgat Çayı ve Oymapınar Barajı · Az
• Manyas (Kuş) Gölü · Az
• Sakarya Nehri (Aşağı Sakarya: Pamukova–Adapazarı–Karasu) · Az
• Sapanca Gölü · Az
• Uluabat (Apolyont) Gölü · Az
• İznik Gölü · Az

Yaşam alanı

Türkiye'de Marmara havzasında, güneyde Büyük Menderes ve Eğirdir Gölü'ne, doğuda Kızılırmak'a kadar bulunur; Kızılırmak ile Çoruh arasında (Ordu'daki Melet Irmağı'nın doğusunda) yoktur. Karadeniz'e dökülen akarsulara girer, Kuzeybatı Anadolu gölleri (ör. Sapanca) ve Eğirdir Gölü'nde yerleşik popülasyonları vardır. Büyük-orta akarsuların alt ve orta kesimleri ile acı sulu haliçlerde yaşar. Zemin: çakıllı, kumluk.

Eğrez Balığı hangi yemle tutulur?

Yemler: Solucan, Larva

Teknikler: Yemli Dip, Yemli Şamandıra

Olta ipuçları

• Dipten beslenen bir balık olduğu için yemi dibe ya da dibe çok yakın sunun: hafif dip takımı veya dibe ayarlı şamandıralı takım uygundur.
• Doğal besini böcek larvaları ve küçük yumuşakçalardır; iğneye kurtçuk, böcek larvası veya küçük solucan takın. Ağzı küçük olduğundan küçük iğne ve ince köstek seçin.
• Göl popülasyonları ilkbaharda (Sapanca'da Nisan sonu–Temmuz başı) yumurtlamak için hızlı akan kollara çıkar; bu dönemde göle dökülen derelerin ağızları ve çakıllı sığlıklar balığın toplandığı yerlerdir. Üreme alanlarındaki balığı rahatsız etmemek iyi bir pratiktir.

Davranış ve beslenme

Küçük sürüler hâlinde dolaşır. Yarı anadrom popülasyonlar denizin tatlılaşmış kıyı kesimlerinde beslenip yumurtlamak için akarsulara uzun göçler yapar; göl popülasyonları üremek için hızlı akan kollara çıkar, yumurtlayan bireyler sonra beslenme alanlarına döner. Bazı popülasyonlar akarsuda yerleşiktir.

Dipten topladığı küçük yumuşakçalar ve böcek larvalarıyla beslenir; diğer balıkların yumurtalarını da yer.

Üreme

Sığ, hızlı akan, taşlı-çakıllı ve bitkisi az akıntı bölgelerinde (sığlıklarda) yumurtlar; erkekler dipte yumurtlama alanları hazırlar, dişi yumurtaları partiler hâlinde bırakır. FishBase'in Türkiye kaydında yumurtlama Nisan–Haziran'dır. Sapanca Gölü'nde (Okgerman vd. 2011) yumurtlama Nisan sonundan Temmuz başına kadar, 14,8–25,9 °C su sıcaklığında sürmüş; örneklerin yaşı 2+ ile 6+ arasında, dişi oranı erkeklerden yüksek (1:1,86) bulunmuştur.

Koruma durumu ve sürdürülebilirlik

IUCN küresel: Asgari endişe (LC, 2022 değerlendirmesi; FishBase). Fricke, Bilecenoğlu & Sarı 2007 Türkiye kırmızı listesi: değerlendirme kaydı FishBase Türkiye sayfasında yok.

Göç yollarını kesen bent ve barajlar, yaşam alanı kaybı ve ötrofikasyon/kirlilik Türkiye'deki başlıca tehditlerdir (FishBase Türkiye notu). Direnci düşük bir türdür (popülasyonun ikiye katlanması 4,5–14 yıl); yumurtlama göçündeki sürüleri korumak ve küçükleri bırakmak önerilir.

Bilinen en büyük boy: 50 cm · Ömür: 15 yıl

Kaynaklar

• FishBase — Vimba vimba (Türkiye sayfası: adlar, boy, yaş, derinlik, biyoloji, IUCN)
• FishBase — Vimba vimba üreme kayıtları (bölgelere göre yumurtlama ayları)
• FishBase — Vimba vimba özet sayfası (boy 50 cm TL, yaş 15, tanım)
• Okgerman, Elp, Yardımcı vd. 2011, Turkish Journal of Zoology 35(1) — Sapanca Gölü'nde eğrezin büyüme ve üremesi
• Wikipedia — Vimba vimba (tanım, Türkiye'deki yayılış sınırı, davranış)
• Vikipedi — Eğrez balığı (Türkçe ad, ağız yapısı)
• Ankara Üniversitesi Açık Ders — Olta malzemeleri (şamandıralı takımın durgun ve az akıntılı sularda kullanımı)

Diğer tatlı su balıkları

Bıyıklı BalıkDağ AlabalığıDere PisisiFırat Turnası (Cero)Gökkuşağı AlabalığıGöl Alabalığı Tüm türler