Sis Balığı

Leuciscus vorax · Tatlı su balığı

Nasıl tanınır?

Uzun, gümüşi gövdeli, başın hemen arkasında sırtı birden yükselerek hafif bir kambur yapan yırtıcı bir sazangildir. Başı uzun ve önde sivrilir; eğik, uzun ağzı gözün ön yarısına kadar uzanır, öne çıkık alt çenenin ucundaki yumru üst çenedeki çentiğe oturur. Pulları çok küçüktür (yan çizgide 82-110). Sırt yeşilimsiden siyahımsıya, gövde gümüşi gri-beyazdır; yüzgeçler soluk sarı ya da grimsi, taze balıkta çift yüzgeçler ve anal yüzgeç kırmızımsı olabilir.

Benzer türler

• Kocaağız (Ak Balık): Çok benzeyen kocaağız Türkiye'de Meriç, Trakya, Sapanca ve Sakarya sularında bulunur; iki tür en kolay yayılış alanından ayrılır: Fırat-Dicle ve Asi havzasında yakalanan bu tip balık sis balığıdır.
• Fırat Turnası (Cero): Fırat turnasının ağız kenarında iki çift bıyık vardır ve sırtı dağınık siyah beneklidir; sis balığının alt çenesi öne çıkıktır ve ucundaki yumru üst çenedeki çentiğe oturur.

Sis Balığı ne zaman tutulur?

SezonÜreme dönemi

Bugün Sis Balığı için haritada av puanına bak

Sis Balığı nerede tutulur?

Veritabanımızda bu türün kayıtlı olduğu 3 su ve kıyı bölümü (bolluk sırasıyla):

• Atatürk ve Birecik Baraj Gölleri, Fırat Nehri (GAP) · Az
• Dicle Nehri ve Ilısu Baraj Gölü · Az
• Keban ve Karakaya Baraj Gölleri · Az

Yaşam alanı

Fırat-Dicle havzasına özgüdür; Türkiye'de Fırat, Dicle ve Asi havzalarında, Antakya çevresinde de kaydedilmiştir. Nehirlerde, göllerde, bataklıklarda ve küçük göletlerde hem açık hem bitkili kesimlerde yaşar ve yazın bile sığ suda kalır. Zemin: açık su, sazlık, çakıllı.

Sis Balığı hangi yemle tutulur?

Yemler: Kaşık, Maket Balık, Silikon

Teknikler: Spin

Olta ipuçları

• Irak'ta olta balıkçıları bu türü düzenli olarak kaşık ve streamer (balık taklidi sinek) ile yakalamıştır. Kaşığı parlak tutun ve yem balığının gerçek yüzme hızına yakın çekin.
• Yakın akrabası kocaağızdan farklı olarak avını daha çok orta suda ve dipte yakalar, yüzeyden av alması sınırlıdır: yemi yüzeyde değil, biraz batırıp orta suda ve dibe yakın çalıştırın.
• Sığlıklarda suda V biçimli izler, sudan görünen kuyruk ve sıçrayan küçük balıklar iri sis balığının avlandığını gösterir; atışı bu hareketin önüne yapın.
• Mevsime göre yer değiştirir: kışın nehrin derin kesimlerini, ilkbahardan sonbahara göl, bataklık ve bitkili kıyıları deneyin. Irak'ta en verimli av ayları Ocak-Şubat ile Temmuz-Ağustos olarak bildirilir.
• Başlıca avı küçük kefal ve sazangil yavruları olduğundan bu boyda, ince gümüşi maket balık ve silikonlar seçin.
• Türkiye kırmızı listesinde hassas (VU) sayılır ve FishBase'e göre stoku kendini yenileme gücü düşüktür: yakaladığınız balığı, özellikle Şubat-Mart üreme döneminde, suya bırakın.

Davranış ve beslenme

Irak gözlemlerine göre kışın (Aralık-Ocak) nehirlerin derin kesimlerinde durur, Şubat'ta üremek için göl ve bataklıklara girer; ilkbahardan sonbahara çoğunlukla göl ve bataklıklarda yaşar. Sığlıklarda iri bireyler küçük balıkları kovalarken suda V biçimli iz bırakır, kuyruk yüzgeci sudan görünür; kaçan küçük balıklar sudan sıçrar. Su 25 °C'yi aştığında, yaz aylarında en hızlı büyür.

Erişkinler neredeyse yalnız balıkla beslenir; küçük kefal türü Liza abu, sivrisinek balığı, Garra rufa ve sazan yavruları başlıca avlarıdır. Karides, su böcekleri ve kurbağa da yer; kurbağalar iri bireyler için hacimce önemlidir. Avlarını çoğunlukla orta suda ve dipte yakalar, yüzeyden av alması sınırlıdır. Gençler su böceği ve küçük kabuklularla beslenir; boy büyüdükçe daha iri avlara geçer.

Üreme

Irak'ta Şubat sonu-Mart başında, göllerde 13-14 °C'de Şubat'ta yumurtlar; yumurtalarını Maya ile aynı çakıl yataklarına, kimi zaman bitkilere bırakır. Irak göllerinde erkekler üçüncü yaşta 44 cm, dişiler dördüncü yaşta 47 cm civarında olgunlaşır; bir dişi 74.000'in üzerinde yumurta verebilir. Türkiye'den üreme çalışmasına ulaşılamadı.

Koruma durumu ve sürdürülebilirlik

IUCN küresel: Asgari endişe (LC, 2013). Fricke, Bilecenoğlu & Sarı 2007 Türkiye kırmızı listesi: Hassas (VU).

FishBase türün yenilenme gücünü düşük (popülasyonun ikiye katlanması 4,5-14 yıl), avcılığa karşı hassasiyetini yüksek olarak değerlendirir. Irak'ta nehir bentleri yukarı göçünü engellemiştir. Bırakma önerilir.

Bilinen en büyük boy: 102 cm

Kaynaklar

• FishBase — Leuciscus vorax (Türkiye sayfası: adlar, boy, yaş, derinlik, biyoloji, IUCN)
• Coad — Freshwater Fishes of Iran, Cyprinidae (Aspius vorax: tanım, renk, yaşam alanı, büyüme, beslenme, üreme, Irak'ta av sezonu ve kaşık-sinek avı; arşiv kopyası 2011)
• Ankara Üniversitesi Açık Ders — Olta avcılığı (zoka, kaşık, yünlü, tek iğneli olta)
• FishBase — Leuciscus aspius (Türkiye sayfası: kocaağızın Türkiye yayılışı, karşılaştırma için)

Diğer tatlı su balıkları

Sazan (Aynalı)Sazan (Pullu)Siraz (Karabalık)Sudak (Dişli Balık)Tahta BalığıTatlısu Kefali Tüm türler