Sudak (Dişli Balık)

Sander lucioperca · Tatlı su balığı · Yöresel adları: akbalık, levrek, uzunlevrek, Alman levreği

Nasıl tanınır?

Uzun, iğ biçimli, kaslı gövdeli, levrekgillerin en büyük üyesidir. Sırt yeşilimsi-gri, karın gümüşi beyazdır; yanlarda koyu dikey bantlar ve bulutsu lekeler bulunur. İki ayrı sırt yüzgeci vardır: öndeki sert dikenli, arkadaki yumuşak ışınlıdır; sırt ve kuyruk yüzgecinin zarlarında sıra sıra siyah benekler görülür. Derin yarık ağzın her iki çenesinin önünde 1-2 iri köpek dişi göze çarpar.

Benzer türler

• Tatlısu Levreği (Perch): Tatlısu levreğinin gövdesi daha yüksek ve kısadır; yanlarda 5-8 belirgin, çoğu Y biçimli koyu bant, ilk sırt yüzgecinin arkasında siyah leke ve kırmızı-sarı karın ve anal yüzgeçleri vardır; iri köpek dişi yoktur.
• Turna: Turnanın ağzı ördek gagası gibi uzun ve yassıdır; tek sırt yüzgeci gövdenin çok gerisinde, anal yüzgecin hemen üstündedir ve dikensizdir.

Sudak (Dişli Balık) ne zaman tutulur?

Sezon: Mayıs, Eylül–Kasım · Üreme dönemi: Mart–Nisan.

SezonÜreme dönemi

Bugün Sudak (Dişli Balık) için haritada av puanına bak

Sudak (Dişli Balık) nerede tutulur?

Veritabanımızda bu türün kayıtlı olduğu 15 su ve kıyı bölümü (bolluk sırasıyla):

• Eğirdir Gölü · Yaygın
• Hirfanlı, Kesikköprü ve Kapulukaya Baraj Gölleri (Kızılırmak) · Yaygın
• Kızılırmak (Aşağı Kızılırmak ve Bafra Deltası) · Yaygın
• Mamasın Baraj Gölü · Yaygın
• Sakarya Nehri (Aşağı Sakarya: Pamukova–Adapazarı–Karasu) · Yaygın
• Seyhan ve Ceyhan Nehirleri, Seyhan ve Aslantaş Barajları · Yaygın
• Beyşehir Gölü · Az
• Gediz Nehri ve Demirköprü Baraj Gölü · Az
• Sakarya Nehri (Orta Sakarya: Eskişehir–Bilecik, Osmaneli–Gölpazarı) · Az
• Sarıyar ve Gökçekaya Baraj Gölleri · Az
• Yeşilırmak · Az
• Büyükçekmece Baraj Gölü · Nadir
• Meriç Nehri · Nadir
• Sapanca Gölü · Nadir
• Terkos (Durusu) Gölü · Nadir

Yaşam alanı

Büyük, bulanık nehirlerde, besince zengin göllerde, acı su kıyı göllerinde ve haliçlerde yaşar; en az 4-5 m derinliği olan büyük suları sever. Türkiye'de doğal yayılışı Trakya'nın ve Anadolu'nun Karadeniz havzasıdır; Eğirdir, Marmara (Manisa) gölleri ile Hirfanlı, Seyhan, Demirköprü gibi pek çok baraj gölüne sonradan aşılanmıştır. Derinlik: 2–30 m. Zemin: çakıllı, kumluk, açık su.

Sudak (Dişli Balık) hangi yemle tutulur?

Yemler: Silikon Yemler (Jigging), Maket Balık, Silikon Balık

Teknikler: Spin, At-Çek, Jigging

Olta ipuçları

• Küçük balık sürülerinin toplandığı yerleri arayın: göllerde sualtı set kenarları ve tümsekler, kanal ve göletlerde sazlık ile nilüfer önleri, iskele ve duvar dipleri; soğuk mevsimde çukurlar ve derin kanallara iner.
• Görece küçük ağzı nedeniyle ince uzun yem balıklarını tercih eder: küçük kızılgöz, kızılkanat, tatlısu levreği ya da inci balığını ölü yem olarak dipte sunun; çapak gibi yüksek gövdeli balıkları çoğu zaman geri çevirir. Balık parçası da işe yarar.
• Yapay yemde silikon balık (shad), twister, kaşık ve maket balık kullanın; yemi dipte zıplatarak ve yavaş getirin. Temkinli bir balık olduğundan ilk dokunuşta hemen tasmalamayın.
• Bulanık suda ve loş ışıkta iyi gördüğü için akşam ve gece en verimli saatlerdir; derin göllerde geceleri sığa çıkar. Çok soğuk, donlu günlerde öğle saatleri daha iyi sonuç verir.
• Avrupa'daki deneyimlere göre en verimli dönem üreme sonrasındaki Mayıs-Haziran ile Eylül-Aralık arasıdır; iri sudaklar daha çok soğuk mevsimde yakalanır.
• Baraj göllerinde oltacılar sabahın ilk ışıkları ve gün batımında küçük (yaklaşık 3 cm) silikon balık ve twister ile iyi sonuç aldıklarını bildirir.

Davranış ve beslenme

Sürü balıklarının peşinde dolaşan bir yırtıcıdır. Bulanık suda ve loş ışıkta iyi görür; bu yüzden alacakaranlıkta ve gece daha aktiftir, derin göllerde geceleri sığ kesimlere çıkar. Üreme için kısa göçler yapar, acı sudan nehirlere 250 km'ye kadar çıkabilir; doğduğu yere dönme eğilimi güçlüdür.

Yetişkinler sürü hâlinde yaşayan küçük ve ince yapılı balıkları avlar; kızılgöz, inci balığı, tatlısu levreği ve küçük sudaklar başlıca avlarıdır. Ağzı görece küçük olduğundan küçük balıkları tercih eder. Yavrular önce zooplanktonla beslenir, birkaç ay içinde balık yavrusu avlamaya başlar.

Üreme

Su 10-15 °C'ye ısındığında çiftler hâlinde, gece ya da şafakta yumurtlar. Erkek, 1-3 m derinlikte kum ya da çakıl üzerinde veya bitki köklerinde sığ bir yuva çukuru kazar ve yumurtalar açılana kadar yuvayı korur. Türkiye'den kayıtlar: Eğirdir Gölü'nde Nisan-Haziran; Hirfanlı Baraj Gölü'nde üreme değerleri Mart-Nisan'da en yüksek; Seyhan Baraj Gölü'nde Aralık-Mart arası ve ilk olgunluk yaklaşık 26 cm total boyda.

Koruma durumu ve sürdürülebilirlik

IUCN küresel: Asgari endişe (LC, 2022). Fricke, Bilecenoğlu & Sarı 2007 Türkiye kırmızı listesi: Asgari endişe (LC).

Türkiye'de pek çok göl ve baraj gölüne aşılanmış bir türdür. Küçük balıklara yönelik baskın avcılığı nedeniyle aşılandığı yerlerde yerli küçük balık türlerine zarar verebileceği belirtilir. Oksijen ihtiyacı yüksektir, aşırı kirlenmiş (ötrofik) sulardan kısa sürede çekilir.

Bilinen en büyük boy: 100 cm · Ömür: 17 yıl

Kaynaklar

• FishBase — Sander lucioperca (Türkiye sayfası: adlar, boy, yaş, derinlik, biyoloji, IUCN)
• FishBase — Sander lucioperca üreme kayıtları (bölgelere göre yumurtlama ayları)
• FishBase — Sander lucioperca ilk olgunluk boyu kayıtları
• Wikipedia — Zander (yaşam alanı, beslenme, üreme, ömür)
• Wikipedia (de) — Zander (tanım, üreme sıcaklığı, avcılık: yer, yem, saat, verimli aylar)
• balikavi.net — Sudak (forum tür başlığı; oltacı deneyimleri)

Diğer tatlı su balıkları

Sazan (Pullu)Siraz (Karabalık)Sis BalığıTahta BalığıTatlısu KefaliTatlısu Levreği (Perch) Tüm türler