Benekli Siraz (Karabalık)

Capoeta trutta · Tatlı su balığı · Yöresel adları: kara balığı, lekeli siraz balığı, karabalık (Elazığ (Keban Baraj Gölü))

Nasıl tanınır?

Uzun, iğ biçimli bir siraz türüdür; adındaki 'lekeli/benekli' gövdesindeki koyu lekelerden gelir. Siraz cinslerine özgü olarak ağzı başın altındadır, dudakları çok incedir ve alt çenede taş üstündeki alg tabakasını kazımaya yarayan boynuzsu, keskin bir kenar bulunur; ağız köşelerinde bıyıklar vardır. Son yıllarda ayrı bir cinse, Paracapoeta'ya alınmıştır (P. trutta).

Benzer türler

• Siraz (Karabalık): Marmara sirazı (C. tinca) Sakarya, Kızılırmak ve Marmara havzalarında yaşar ve lekesizdir; karabalık yalnız Fırat-Dicle havzasında bulunur ve gövdesi lekelidir.
• Şabut: Şabut aynı havzada yaşayan dev bir sazangildir (1,5 m ve 30 kg'a ulaşabilir); karabalık en fazla yaklaşık yarım metreye ulaşan, lekeli gövdeli bir siraz türüdür.
• Maya (Sarı yüzgeçli bıyıklı): Maya (Luciobarbus) da aynı havzada yaşar ama 1,5 m'ye ulaşabilen çok daha iri bir bıyıklı balıktır; karabalık orta boyludur ve alt çenesinde alg kazımaya yarayan keskin kenar bulunur.

Benekli Siraz (Karabalık) ne zaman tutulur?

SezonÜreme dönemi

Bugün Benekli Siraz (Karabalık) için haritada av puanına bak

Benekli Siraz (Karabalık) nerede tutulur?

Veritabanımızda bu türün kayıtlı olduğu 4 su ve kıyı bölümü (bolluk sırasıyla):

• Atatürk ve Birecik Baraj Gölleri, Fırat Nehri (GAP) · Yaygın
• Dicle Nehri ve Ilısu Baraj Gölü · Yaygın
• Keban ve Karakaya Baraj Gölleri · Yaygın
• Munzur Çayı · Yaygın

Yaşam alanı

Dicle-Fırat havzasında yaşar. Türkiye'deki kayıtları arasında Siirt'te Reşan Çayı, Batman Çayı (Dicle) ve Malatya'da Sultan Suyu (Fırat) vardır. Keban ve Karakaya baraj göllerinde de bol bulunur. Üremek için akan sulara çıkar, yılın geri kalanında barajlar ve bataklıklar gibi pek çok farklı ortamda yaşar. En çok yavaş akan ova nehirlerinde görülür.

Benekli Siraz (Karabalık) hangi yemle tutulur?

Yemler: Solucan, Hamur, Mısır

Teknikler: Dip Takımı

Olta ipuçları

• Fırat havzasındaki amatör balıkçılığın başlıca hedeflerinden biridir. Tunceli'de (Munzur ve Pülümür) yapılan ankette karabalık en çok hedeflenen tür çıkmış, balıkçıların çoğu sabahtan öğlene kadar avlanmıştır.
• Dipten, taş ve çamur yüzeyinden kazıyarak beslenen bir balıktır. Yemi dipte sunun: akarsuda akıntıda yerinde duracak ağırlıkta kurşunlu dip takımı, barajda hafif dip takımı kullanın.
• Baraj göllerinde ve yavaş akan ova nehirlerinde yaşar, üremek için akan sulara çıkar. Mayıs–Haziran'da barajlara dökülen akarsu ağızları balığın toplandığı yerlerdir.
• Üreme dönemi Mayıs–Haziran'dır (Keban) ve dişiler 2-3 yaşında olgunlaşır. Bu dönemde yumurtalı dişileri ve küçük balıkları bırakmak stoku korur.

Davranış ve beslenme

Dipte ve dibe yakın yaşayan (bentopelajik) bir balıktır; bulunduğu sularda çoğu zaman oldukça boldur. Üremek için akan sulara yönelir.

Capoeta grubunun alt çenesindeki boynuzsu kazıyıcı kenar, taş ve dip yüzeylerindeki alg tabakasını kazıyarak beslenmeye uyarlanmıştır (cins özelliği; türe özgü mide içeriği çalışmasını açmadım).

Üreme

Keban Baraj Gölü'nde (Canpolat & Çalta 2014) gonad ağırlığı iki eşeyde de en yüksek değerine Mayıs'ta ulaşmış, üreme döneminin Mayıs–Haziran olduğu tahmin edilmiştir. Erkekler her iki bölgede 2 yaşında olgunlaşmış; dişilerde ilk olgunluk yaşı Ağın'da 2, Örencik'te 3 bulunmuştur. FishBase'teki Keban kaydında da (1991-93) yumurtlama Haziran'da yoğunlaşır.

Koruma durumu ve sürdürülebilirlik

IUCN küresel: Asgari endişe (LC, 2013; FishBase).

Keban ve Karakaya gibi barajlarda yaygın bir türdür. Amatör balıkçılıktaki yoğun ilgi nedeniyle küçüklerin ve üreme dönemindeki balıkların bırakılması önerilir.

Bilinen en büyük boy: 48.5 cm

Kaynaklar

• FishBase — Capoeta trutta (Türkiye sayfası: adlar, boy, yaş, derinlik, biyoloji, IUCN)
• FishBase — Capoeta trutta üreme kayıtları (bölgelere göre yumurtlama ayları)
• FishBase — Capoeta (Paracapoeta) trutta özet (boy 48,5 cm SL, yayılış)
• Canpolat & Çalta 2014, Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology 2(1) — Keban Baraj Gölü'nde C. trutta'nın üreme biyolojisi (özet)
• Taylan, Sayğı & Kutlu 2018, TURJAF 6(10) — Tunceli'de amatör olta balıkçılığı (hedef türler, av saatleri)
• Wikipedia — Paracapoeta trutta (yaşam alanı, üreme yeri, yemeklik kullanım)
• Wikipedia (de) — Capoeta (cinsin ağız ve çene yapısı)
• Wikipedia — Arabibarbus grypus ve FishBase — Luciobarbus xanthopterus (benzer türlerin boyları)

Diğer tatlı su balıkları

AkbalıkBıyıklı BalıkDağ AlabalığıDere Pisisi Tüm türler